11. Sınıf / Tarih

Savaşlar Sarmalında Osmanlı (1908-1918)

Önce konuyu keşfet, ardından öğrendiklerini sorularla pekiştir.

Konu anlatımları

24 konu

II. Meşrutiyet'in İlanı: Jön Türkler, İttihat ve Terakki ve Reval Görüşmeleri

I. Meşrutiyet'in 1878'de kapatılması, Jön Türkler hareketi ve İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin doğuşu (Hanioğlu, Armaoğlu), Haziran 1908 Reval Görüşmeleri, Niyazi Bey'in Resne'de dağa çıkışı ve 24 Temmuz 1908'de II. Meşrutiyet'in ilanı (Burak), Bulgaristan'ın bağımsızlığı ve Bosna-Hersek'in ilhakı.

II. Meşrutiyet Döneminde Fikir Akımları: Osmanlıcılıktan Türkçülüğe

Yusuf Akçura'nın Üç Tarz-ı Siyaset makalesi, Osmanlıcılık (Namık Kemal), İslamcılık/Panislamizm (Cemaleddin Afgani, Mehmet Akif), Türkçülük/Pantürkizm/Turancılık (Ziya Gökalp, Yusuf Akçura, İsmail Gaspıralı), Batıcılık (Abdullah Cevdet, Tevfik Fikret) ve Ademimerkeziyetçilik (Prens Sabahattin).

31 Mart Olayı ve Kanun-ı Esasi'nin 1909 Değişiklikleri

Hasan Fehmi Bey suikastı, 13 Nisan 1909 (31 Mart 1325) Avcı Taburları ayaklanması, Mahmud Şevket Paşa'nın Hareket Ordusu (kurmay başkanı Kolağası Mustafa Kemal), Sultan II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesi, Aydın'ın analiziyle 21 Ağustos 1909 Kanun-ı Esasi değişiklikleri.

Trablusgarp Savaşı

İtalya'nın Kuzey Afrika sömürge arayışı (Tağmat'ın Fas Sorunu analizi), 29 Eylül 1911 savaş ilanı, Enver/Mustafa Kemal'in gizli sevki ve Senusilerin teşkilatlandırılması (Ünalp'in 'staj yeri' analizi), 18 Ekim 1912 Uşi Antlaşması, Malkoç'un parçalanma sürecini tetikleme analizi, dünya havacılık tarihinde ilkler.

Balkan Savaşları ve Bâbıâli Baskını

Şark Meselesi ve Balkan ittifakları (Tasav'ın analizi), Kiliseler Meselesi, Kırkkilise/Lüleburgaz/Çatalca muharebeleri, Edirne'nin kaybı ve 23 Ocak 1913 Bâbıâli Baskını (Çınarlı ve Safi), 30 Mayıs 1913 Londra Antlaşması, İkinci Balkan Savaşı ve 29 Eylül 1913 İstanbul Antlaşması, Küçük'ün insani bedel analizi (Edirne'de 225.000 ölüm).

I. Dünya Savaşı'nın Nedenleri ve Osmanlı'nın İttifak Arayışı

1871 Alman birliği ve Alsace-Lorraine gerginliği, Üçlü İttifak (1882) ve Üçlü İtilaf (1907) blokları, 28 Haziran 1914 Saraybosna suikastı (Gavrilo Princip), savaş ilanları zinciri, Osmanlı'nın İtilaf/Balkan devletleriyle başarısız ittifak görüşmeleri, 2 Ağustos 1914 Osmanlı-Alman gizli ittifakı, Goeben/Breslau'un Yavuz/Midilli olması, 28 Ekim 1914 Karadeniz baskını.

Osmanlı'nın Savaşa Girişi, Kanal ve Filistin-Suriye Cepheleri

11 Kasım 1914 savaş ilanı ve Cihad-ı Mukaddes, Osmanlı'nın Avrupa cephelerine (Galiçya, Makedonya, Romanya) asker göndermesi, Şubat 1915 Kanal Cephesi ve iki başarısız harekât, İngilizlerin Sina'yı ele geçirmesi, 1917 I-II. Gazze Muharebeleri ve Mustafa Kemal'in Halep savunması.

Kafkas Cephesi ve Sarıkamış Harekâtı

Köprüköy/Azap muharebeleri, Enver Paşa'nın Sarıkamış planı, Liman von Sanders/Fevzi Çakmak'ın coğrafi eleştirisi ve Öğün'ün lojistik karşılaştırması (600 km demiryolu mesafesi), 22 Aralık 1914-4 Ocak 1915 harekâtı ve Allahuekber faciası, Karal'ın değerlendirmesi, Van/Erzurum'un kaybı, Mustafa Kemal'in Muş-Bitlis zaferi, Bolşevik İhtilali ve Brest-Litovsk.

Çanakkale Zaferi

3 Kasım 1914 ilk saldırılar, tekâlif-i harbiye ve Hilâl-i Ahmer hazırlıkları, Nusret mayın gemisi ve 18 Mart 1915 deniz zaferi (Cevat Paşa), 25 Nisan 1915 çıkarmaları ve Mustafa Kemal'in Conkbayırı/Anafartalar savunması, Bigalı Mehmet Çavuş ve Seyit Onbaşı kahramanlıkları, salgın hastalıklar, 9 Ocak 1916 İtilaf çekilişi ve küresel etkileri.

Kûtül'amâre Zaferi: Irak Cephesi'nde Büyük Zafer

6 Kasım 1914 İngiliz Irak Cephesi açılışı, Süleyman Askerî Bey ve Uceymi Sadun Paşa, 22-24 Kasım 1915 Selman-ı Pak zaferi (Nurettin Bey), General Townshend'in Kûtül'amâre'de kuşatılması, Halil (Kut) Paşa'nın 29 Nisan 1916 zaferi ve 13.309 esir (Türkmen'in analizi), 'Kut Bayramı' mektubu.

Hicaz Cephesi: Şerif Hüseyin İsyanı ve Medine Müdafaası

McMahon-Şerif Hüseyin yazışmaları, Fahreddin Paşa'nın Medine'ye sevki ve Hicaz demir yolu savunması, 3 Haziran 1916 isyanın başlaması, Hicaz Kuvve-i Seferiyyesi, iki buçuk yıllık Medine müdafaası, 30 Ekim 1918 Mondros'a rağmen direniş ve 10 Ocak 1919 teslim, Şevket Süreyya Aydemir'in (Beyoğlu) efsanevi direniş analizi.

Kafkas İslam Ordusu'nun Bakü'yü Kurtarması

Brest-Litovsk sonrası Elviye-i Selâse'nin (Kars-Ardahan-Batum) geri alınması, 1918 Gürcistan/Ermenistan/Azerbaycan bağımsızlıkları, Sovyet-Ermeni Bakü işgali ve katliam, Enver Paşa'nın Turancılık idealiyle kurduğu Kafkas İslam Ordusu (Nuri Paşa, Halil Paşa), 15 Eylül 1918 Bakü'nün kurtarılması (Yüceer'in analizi), Mondros sonrası çekiliş ve 1920 Bolşevik işgali.

Ermeni Meselesi ve Sevk ve İskân Kanunu

Millet sistemi altında Osmanlı Ermenilerinin konumu, 1878 Berlin Antlaşması'nın uluslararası boyutu, Hınçak (1887) ve Taşnaksutyun (1890) komitaları ve isyanlar, Sertçelik'in I. Dünya Savaşı'nda Ermeni tutumu analizi, 27 Mayıs 1915 Sevk ve İskân Kanunu ve Sarınay'ın verileri (300 bin muafiyet, 1.673 yargılama), Tablo 3.1 nüfus verileri, ASALA ve Dağlık Karabağ.

I. Dünya Savaşı'nın Sonuçları ve Mondros Ateşkes Antlaşması

ABD'nin İtilaf'a katılması ve savaşın dönüşü, Osmanlı'nın Filistin/Irak/Hicaz'da toprak kaybı, 30 Ekim 1918 Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. ve 24. maddeleri, Almanya/Avusturya-Macaristan'ın teslimi, Paris Barış Konferansı ve Wilson'ın 14 maddesi, Versailles/Saint-Germain/Trianon/Neuilly antlaşmaları, Milletler Cemiyeti, 10 Ağustos 1920 Sevr Antlaşması, İspanyol gribi.

Balkan Milliyetçiliğinin Doğası ve Anadolu'ya Göçün Nedenleri

Millet sistemi ve Osmanlı'nın etnik çeşitliliği, Balkanlarda kaybedilen topraklarda yeni ulus-devletlerin kuruluşu, Balkan milliyetçiliğinin Batı Avrupa milliyetçiliğinden farkı (romantizm vs. aydınlanma), dinin ulusal kimlikteki rolü, Tekeli'nin etnik temizlik analizi ve Yıldırım'ın Türk-Müslüman özdeşleşmesi analizi.

Balkan Savaşları Sürecinde Kitlesel Göçler ve Demografik Yıkım

I. Balkan Savaşı'nda komitacı zulmü ve ilk göç dalgası, McCarthy'nin Tablo 3.2 verileri (2.315.293 Müslüman'ın %62'sinin bölgeyi terk etmesi, %27'sinin ölümü), Selanik'in Kasım 1912'de teslimi ve göçmen yoğunluğu, 26 Mart 1913 Edirne işgali ve yağması, Aydın'ın aktardığı aile tanıklığı.

Balkan Göçlerinde Salgın Hastalıklar ve Hilâl-i Ahmer'in Mücadelesi

Kolera ve tifüs salgınlarının nedenleri, Dağlar'ın İstanbul'daki sağlık krizi analizi (Ayasofya/Sultanahmet camilerinin hastaneye dönüştürülmesi), Cengiz ve diğerlerinin 1913 kolera aşısı ve hijyen önlemleri analizi, Hilâl-i Ahmer'in imdat heyetleri (Metin ve Sezer), II. Balkan Savaşı sonrası Tekirdağ'da yeniden alevlenme ve Ekim 1914 aşılama kararı.

Göçmenlerin İskânı: Muhacir-Mülteci Ayrımı ve Devlet Politikaları

İlk barınma tedbirleri (camiler, medreseler, hanlar), 1913 İskân-ı Muhacirin Nizamnamesi, 1914 Aşâir ve Muhacirîn Müdüriyeti Umumisi, Dündar'ın muhacir-mülteci tanım farkı analizi, Horváth'ın Konya'daki göçmen gözlemi, 1857 ilk göçmen yasasından itibaren süregelen yurttaşlık politikası.

Balkan Göçlerinin Osmanlı Ekonomisine ve Toplumuna Uzun Vadeli Etkileri

Hilâl-i Ahmer'in Mısır/Hindistan'dan gelen yardımları organize etmesi (55.000 tedavi), Selanik'in kaybının Osmanlı maliyesine etkisi, Ziraat Bankası kredileri, Eyigün ve Hacısalihoğlu'nun istihdam örneği, tarım/dokuma sanayisine olumlu katkılar, İttihat ve Terakki'nin Osmanlıcılıktan Türkçülüğe geçişinde göçlerin rolü.

I. Dünya Savaşı'nda Kafkas Cephesi Kaynaklı Göçler ve Salgınlar

Sarıkamış Harekâtı sonrası göç dalgası, Tekir'in 70.000 can kaybı analizi (Ocak-Kasım 1915), Trabzon-Giresun-Ordu-Samsun göç zinciri (85 bin göçmen), Erzurum çevresi-Sivas (300 bin) ve Diyarbakır-Urfa (200 bin) göç kolları, sıtmayla mücadelede kinin dağıtımı, 2,6 milyon Doğu Anadolu Müslümanının bir milyonunun ölümü, Aralık 1917 sonrası dönüş süreci.

Osmanlı'nın Askerî ve Siyasi Alanlarda İnsanlık Tarihine Katkıları

Sipahilik sisteminin Fransız 'spahis' birliklerine model olması, mehter takımının Avrupa askerî bandolarına (Lehistan, Avusturya, Rusya, Prusya, İngiltere) yayılması ve Alla Turca etkisi, Pax Ottomana (Osmanlı Barışı) kavramı, İstimalet politikası ve Rumeli Türklüğü kavramının oluşumu.

Osmanlı'nın Ekonomik ve Sanatsal Alanlarda İnsanlık Tarihine Katkıları

Damask/kemha/kadife kumaşların Venedik-Floransa-Lucca'da taklit edilmesi, Osmanlı halılarının Avrupa'da statü sembolü olması (1604 Somerset House tablosu), Turquerie modasının 250 yıllık etkisi, Kanuni Sultan Süleyman ve Kara Mustafa Paşa'yı konu alan Avrupa operaları (Reinhard Keiser, Johann W. Franck).

Osmanlı'nın Müzik, Yemek ve Kitap Sanatlarında İnsanlık Tarihine Katkıları

Türk çalgılarının (kös, çalpare) Haydn/Beethoven/Mozart eserlerine girişi (Alla Marcia, Rondo Alla Turca, Saraydan Kız Kaçırma), Buhurizade Mustafa Itri'nin Segâh Tekbir'i, Osmanlı kahve kültürünün Avrupa'da kafe mekânlarına dönüşmesi, salep/lokum/dolma gibi yiyeceklerin yaygınlaşması, ebru sanatının Avrupa kitap ciltçiliğine girişi.

Osmanlı Kültürel Mirasının Günümüzdeki İzleri

İznik çinisi, Piri Reis'in 1513 dünya haritası (2017 UNESCO Dünya Belleği), Pembe Cami (Almanya), İbrahimgil ve Keleş'in Balkan vakıf eserleri istatistikleri (15.846 yapıdan %15'i ayakta), Kanuni Sultan Süleyman'ın ABD Kongre Binası rölyefi, tarihçi Hammer'in Türk milleti değerlendirmesi, İstanbul'un 1985 UNESCO Dünya Kültürel Mirası Listesi'ne girişi.

BİLGİNİ PEKİŞTİR