10. Sınıf / Tarih

Cihan Devleti Osmanlı (1453-1683)

Önce konuyu keşfet, ardından öğrendiklerini sorularla pekiştir.

Konu anlatımları

25 konu

İstanbul'un Fethi: Nedenleri, Hazırlıklar ve Fetih Süreci

II. Mehmed'in tahta çıkışı, İstanbul'un fethinin siyasi/askerî/dinî/ekonomik nedenleri, Rumeli Hisarı ve şahi toplarla yapılan hazırlıklar, 1453 kuşatması ve fetih süreci.

İstanbul'un Fethi'nin Sonuçları ve Fatih Dönemi Fetihleri

Ayasofya'nın camiye çevrilmesi ve İstanbul'un imarı, fethin siyasi-ekonomik önemi (kızıl elma, Karadeniz ticareti), 1473 Otlukbeli Savaşı ve Kırım'ın fethi, Fatih Sultan Mehmed'in biyografisi.

II. Bayezid Dönemi: Cem Sultan Meselesi ve Endülüs Müslümanlarının Kurtarılması

Cem Sultan'ın taht mücadelesi ve Avrupa'ya kaçışı, Osmanlı-Memluk gerginliği, Endülüs'te Müslüman ve Yahudilerin engizisyon zulmü, Osmanlı'nın Kuzey Afrika'ya ve kendi topraklarına göç ettirmesi, Kemal Reis.

Yavuz Sultan Selim Dönemi: Çaldıran Savaşı, Mısır Seferi ve Afrika Faaliyetleri

Safevi tehdidi ve Şahkulu İsyanı, 1514 Çaldıran Savaşı ve Doğu Anadolu'nun kalıcı fethi, 1516-1517 Mercidabık/Ridaniye savaşları ve Memluk Devleti'nin sonu, hâdimü'l-Haremeyn unvanı, Garp Ocakları ve Afrika'daki faaliyetler.

Kanuni Dönemi: Mohaç Muharebesi ve I. Viyana Kuşatması

Kanuni Sultan Süleyman'ın tahta çıkışı, Habsburg-Fransa rekabeti, 1526 Mohaç Savaşı, 1529 I. Viyana Kuşatması, 1533 İstanbul Antlaşması ve 1541 Budin'in fethi.

Kapitülasyonlar ve Preveze Deniz Savaşı

1352'den itibaren gelişen kapitülasyon geleneği (Ceneviz, Venedik, Fransa 1569), Barbaros Hayrettin Paşa'nın Akdeniz faaliyetleri, 1538 Preveze Deniz Savaşı ve Osmanlı'nın deniz gücü hâline gelmesi.

Hint Deniz Seferleri ve Kıbrıs'ın Fethi

Portekiz'in Baharat Yolu'na hâkim olması ve Hint Deniz Seferleri (Hadım Süleyman Paşa, Piri Reis, Seydi Ali Reis), 1571 Kıbrıs'ın fethi ve Türk iskânı, 1571 İnebahtı yenilgisi ve hızlı toparlanma.

Safevilerle Mücadele ve Girit'in Fethi

1555 Amasya ve 1590 Ferhat Paşa antlaşmaları, XVII. yüzyıl Osmanlı-Safevi savaşları ve 1639 Kasr-ı Şirin Antlaşması, 1645-1669 Girit'in fethi ve Köprülüler.

Lehistan'la Mücadele ve Bucaş Antlaşması

1621 Hotin Seferi, Köprülüler döneminde Lehistan politikası, 1672 Bucaş Antlaşması ve Osmanlı'nın en geniş sınırlarına ulaşması, Fatih ve I. Ahmed'in fermanlarında dinî hoşgörü.

Osmanlı Yönetim Yapısının Kuruluştan Fatih'e Gelişimi

Kuruluş Dönemi yönetim anlayışı (Âl-i Osman, I. Murad'ın veraset değişikliği ve kardeş katlinin başlangıcı), Fatih Kanunnamesi ve Kanun-i Osmanî ile merkezileşme, veraset sisteminde kesin kural olmaması, cülus ve biat töreni.

Topkapı Sarayı ve Divân-ı Hümâyun

Saraydaki kul sınıfının yükselişi, Topkapı Sarayı'nın yapısı (Birun, Enderun, Harem, Kubbealtı, Adalet Kulesi), sarayın yatay-ordugâh düzeni, Divân-ı Hümâyun'un işleyişi ve Fatih'ten itibaren padişahın divana katılmayı bırakması.

Merkez Teşkilatı Görevlileri ve XVI-XVII. Yüzyılda Yönetimde Değişim

Vezir/kazasker/nişancı/defterdar/şeyhülislam görevleri, Hürrem Sultan ile başlayan harem'in öne çıkışı, ekber-erşed sistemi ve kafes sistemi, padişah temsilinin değişmesi ve kalemiye sınıfının bürokratikleşmesi.

Osmanlı Taşra Teşkilatı: Eyalet, Sancak ve Kaza

Taşra teşkilatının kuruluşu (sancak kanunnamesi, tahrir), salyanesiz/salyaneli/imtiyazlı eyalet türleri, sancak beyinin görevleri, kaza ve kadı/naib-i kadı yönetimi.

Osmanlı Ordu Yapısında Değişim: Askeri İnkılap ve Ateşli Silahlar

Akıncılardan kapıkulu ordusuna geçiş, askeri inkılap ve barutun yayılması, Osmanlı topçuluğu ve yeniçeri ateş gücü, 1527-1670 arası asker sayısı verileri, kadırgadan kalyona geçiş süreci.

Coğrafi Keşifler ve Avrupa'nın Sömürgecilik Faaliyetleri

Keşiflerin ekonomik nedenleri (baharat ticareti, altın kıtlığı), gemi teknolojisi ve Portekiz'in öncülüğü (Henrique, Dias, Vasco de Gama), İspanya/Hollanda/Fransa/İngiltere'nin sömürgeciliğe katılımı.

Sömürgecilik ve Atlantik Köle Ticareti

Köle ticaretinin İspanya'yla resmileşmesi ve asiento sistemi, İngiliz/Hollandalı/Fransız devlet destekli şirketler, Atlantik köle ticaretinin boyutu ve insani kaybı, köle ticaretinin sonu.

Rönesans ve Reform Hareketleri

Hümanizm ve rasyonalizm, Medici ailesi ve Rönesans sanatı, İslam medeniyetinin etkisi ve Gutenberg'in matbaası, Machiavelli ve mutlak monarşiler, Martin Luther ve Reform hareketi, Otuz Yıl Savaşları ve Westphalia Antlaşması.

İstanbul İsyanları

Yeniçeri Ocağının çözülmesi, 1446 Buçuktepe Vakası, III. Murad Döneminde Beylerbeyi Vakası, II. Osman'ın (Genç Osman) katli, IV. Murad ve IV. Mehmed dönemlerinde yeniçeri isyanları ve Çınar Vakası (Vaka-yı Vakvakiye).

Celâli İsyanlarının Nedenleri ve Başlıca Ayaklanmalar

Tımar sisteminin çöküşü ve iltizam sistemine geçiş, Bozoklu Şeyh Celal ve Şahkulu İsyanı, iklim krizi, Karayazıcı/Canbolatoğlu/Kalenderoğlu/Abaza Hasan Paşa isyanları, Büyük Kaçgun.

Eyalet İsyanları ve Suhte İsyanları

Kırım Hanlığı'nda Mehmed Giray-Şahin Giray isyanı, Suriye-Lübnan'da Canbolatoğlu-Maanoğlu isyanları, beşik ulemalığı ve medrese kapasite sorunu, suhte (medreseli) isyanları.

İsyanlara Karşı Islahat Girişimleri

Koçi Bey Risalesi, Kâtip Çelebi'nin layihası, Lütfi Paşa'nın Âsafnâme'si, Gelibolulu Mustafa Âli, I. Ahmed'in ekber-erşed sistemi, II. Osman/IV. Murad'ın ıslahatları, Köprülü Mehmed Paşa ve Fazıl Ahmed Paşa dönemi.

Osmanlı Sanatında Padişah Portreleri, Mimari Eserler ve Musiki (Itri)

Fatih Sultan Mehmed'in gül koklarken tasvir edilen portreleri, Ayşe Hafsa Sultan Külliyesi/Saraybosna Saat Kulesi/Zeyrek Çinili Hamam/Sitti Hatun Sıbyan Mektebi gibi mimari eserler, Itri ve Segâh Bayram Tekbiri.

Osmanlı Klasik Döneminde Bilim İnsanları: Akşemseddin, Matrakçı Nasuh ve Piri Reis

Ali Kuşçu/Kâtip Çelebi/Evliya Çelebi/Sabuncuoğlu Şerefeddin/Takıyyüddin er-Râsıd ve rasathane, Akşemseddin'in İstanbul'un fethindeki manevi rolü ve biyografisi, Matrakçı Nasuh'un minyatürleri, Piri Reis'in 1513 dünya haritası ve Kitab-ı Bahriye.

Osmanlı Klasik Döneminde Şehir ve Kültür Hayatı

Topkapı Sarayı ve İstanbul şehir kültürü, kahvehane-bozahane kültürü, yemek ve giyim kültürü, vakıf kültürünün yaygınlaşması, Ayşe Sultan'ın vakfiyesi ve XVII. yüzyılda cami yaptıranların sınıfsal dağılımı.

Osmanlı Klasik Döneminde Eğitim ve Sanat Faaliyetleri

Darülhadis/darüttıp/darülkurra ve Sahn-ı Semân/Süleymaniye medreseleri, Enderun ve Şehzadegân Mektebi, tekke-zaviyeler ve sıbyan mektepleri, mehter musikisi, ehl-i hiref teşkilatı ve çini/minyatür/hat/tezhip/dokumacılık sanatları.

BİLGİNİ PEKİŞTİR