11. Sınıf / Biyoloji

Tepki

Önce konuyu keşfet, ardından öğrendiklerini sorularla pekiştir.

Konu anlatımları

21 konu

Farklı Canlıların Uyaranlara Karşı Oluşturduğu Tepki Mekanizmaları

Tepki kavramı, öglena/orman gülü/fasulye/arı/baykuş gibi örnek tepki mekanizmaları, güneşgülü/denizşakayığı/amip/uyku çiçeği örnekleri, tepkinin ortak basamakları (uyarının alınması/iletimi/yanıt) ve hayvan-bitki tepki mekanizması farkları.

Bitkisel Hormonların Etkileri

Beş bitkisel hormon (oksin, sitokinin, giberellin, absisik asit, etilen) — üretim yerleri, etki mekanizmaları (büyüme, çimlenme, meyve olgunlaşması, yaprak dökümü, stres tepkisi) ve tarımda bitki gelişim düzenleyicisi olarak kullanımları.

Bitkilerdeki Tepki Mekanizmaları: Tropizma ve Nasti Hareketleri

Tropizma (yönelim, uyaranın yönüne bağlı: fototropizma, geotropizma, hidrotropizma, kemotropizma, haptotropizma) ve nasti (ırganım, uyaranın yönüne bağlı değil: fotonasti, sismonasti, termonasti) hareketlerinin tanımı ve örnekleri.

Bitkilerde Yönelme Hareketleri

Kök/gövdenin yer çekimine tepkisi, oksinin ışık/yer çekimi tepkisindeki rolü ve asimetrik büyüme, oksinin keşfedildiği tarihsel koleoptil deneyleri (1880-1926) ve ışığa yönelmenin tarımsal uygulamalarda kullanımı.

Duyu Reseptörleri, Nöron Yapısı ve Sinyal İletimi

Reseptör çeşitleri (mekanoreseptör, kemoreseptör, termoreseptör, ağrı reseptörü, elektromanyetik reseptör), nöron yapısı (hücre gövdesi, dendrit, akson, miyelin kılıf), eşik değer, polarizasyon/depolarizasyon/repolarizasyon ve sinaps.

Duyu Organları: Göz ve Kulak

Gözün üç tabakası (sert/damar/ağ tabaka), çubuk/koni fotoreseptörleri, görme olayı; kulağın üç bölümü (dış/orta/iç kulak), Corti organı, işitme ve denge olayının gerçekleşmesi.

Duyu Organları: Burun, Dil ve Deri

Burundaki koku reseptörlerinin talamusa uğramadan beyne bağlanması, dildeki tat tomurcukları ve beş temel tat, derinin epidermis/dermis yapısı ve dokunma/basınç/sıcaklık/ağrı reseptörleri.

Hayvanlarda Sinir Sistemi Farklılıkları

Süngerlerde sinir sistemi yokluğu, sölenterlerde ağsı sinir sistemi, solucanlarda ip merdiven sinir sistemi (gangliyon), eklem bacaklılarda segmental gangliyonlar, omurgalılarda merkezi/çevresel sinir sistemi ve canlı gruplarına göre beyin/beyincik gelişmişliği.

Nöron Çeşitleri ve Refleks Yayı

Duyu nöronu, ara nöron ve motor nöronun görevleri, efektör organ kavramı ve refleks yayının (duyu nöronu-ara nöron-motor nöron) işleyişi.

Merkezi Sinir Sistemi: Beyin

Beyni saran meninges zarları ve BOS, ön beyin (uç beyin-Rolando yarığı, ara beyin-talamus/hipotalamus), orta beyin (kas tonusu, refleksler) ve arka beyin (beyincik, pons, omurilik soğanı) yapı ve işlevleri.

Omurilik ve Çevresel Sinir Sistemi

Omuriliğin yapısı (dorsal/ventral kök, gri/ak madde dağılımı) ve refleks/iletim işlevi, çevresel sinir sisteminin duyu/motor bölümleri, somatik sinir sistemi (bilinçli hareket) ve otonom sinir sistemi (istemsiz yaşamsal süreçler).

Refleks Mekanizması

Reflekslerin homeostaziyi koruyucu işlevi, tekrarla kazanılan refleks benzeri davranışlar, iki nöronlu (diz kapağı) ve üç nöronlu (sıcak nesneden el çekme) refleks yaylarının basamakları.

Kemik Doku ve Kemik Çeşitleri

Osteosit/osein/Havers-Volkmann kanalları, sert ve süngerimsi kemik doku, kemik çeşitleri (uzun/kısa/yassı/düzensiz), kırmızı/sarı kemik iliği ve iskelet sisteminin genel işlevleri.

Kıkırdak Doku ve Eklemler

Kondrosit/kondrin, elastik/fibröz/hiyalin kıkırdak çeşitleri, oynar/yarı oynar/oynamaz eklem türleri ve sinovyal sıvının işlevi.

Kas Doku ve Antagonist Kaslar

İskelet kası/düz kas/kalp kasının yapısal ve işlevsel farkları, aktin-miyozin filamentleri, antagonist/sinerjist kas çiftleri ve vücut hareketinin 1./2./3. tip kaldıraç sistemine benzetilmesi.

Kaslarda Kasılmanın Kontrolü

Eşik şiddeti ve 'ya hep ya hiç' ilkesi, kas sarsının gizli/kasılma/gevşeme evreleri, fizyolojik tetanus, kas tonusu ve iskelet kaslarının egzersizle mikro yırtık-onarım yoluyla büyümesi.

Kaslarda Kasılma Mekanizması

Sarkomer yapısı (aktin/miyozin, A/I/H bandı, Z çizgisi), Huxley'in kayan iplikler modeli, Ca²⁺ iyonlarının kasılmadaki rolü ve kas faaliyetinde oksijenli solunum/laktik asit fermantasyonu ile enerji sağlanması.

Bağışıklık Sistemine Giriş ve Doğal Bağışıklık

Bağışıklık tepkisinin tanıma/aktivasyon/tepki aşamaları, antijen-antikor kavramları, doğal bağışıklığın dış savunması (deri/mukoza/lizozim) ve iç savunması (fagositik hücreler, doğal katil hücreler, interferon, kompleman sistem, yangısal tepki, ateş).

Kazanılmış Bağışıklık: Aktif Bağışıklık

B ve T lenfositlerinin olgunlaşması ve görevleri, birincil/ikincil bağışıklık yanıtı (lenfoblast, plazma hücresi, hafıza hücresi) ve aktif bağışıklığın hastalık geçirme veya aşı (geleneksel/rekombinant/mRNA) yoluyla kazanılması.

Kazanılmış Bağışıklık: Pasif Bağışıklık ve Toplum Sağlığı

Serum yoluyla ve plasenta/anne sütü yoluyla kazanılan pasif bağışıklığın özellikleri, doğal/kazanılmış bağışıklığın karşılaştırılması ve toplumsal aşılanmanın bulaşıcı hastalıkların yayılmasını sınırlandırmadaki rolü.

Alerjik Tepkiler

Alerji ve alerjen kavramları, başlıca alerjik hastalıklar, mast hücrelerinin histamin salgılama mekanizması (ilk/ikinci karşılaşma), antihistaminik ilaçların etkisi ve anafilaktik şokun nedeni/tedavisi (epinefrin).

BİLGİNİ PEKİŞTİR