Rumeli'ye Geçiş, Edirne'nin Fethi ve I. Kosova Savaşı

Orhan Gazi Dönemi'nde Rumeli'ye Yönelme

Bursa ve İznik'in fethinden sonra 1337'de İzmit'i alarak Sakarya-Kocaeli bölgesinde hâkimiyet kuran Orhan Gazi, ardından Rumeli'ye yöneldi. 1341'de Doğu Roma İmparatoru III. Andronikos'un ölümünden sonra IV. Ioannes Kantakuzenos ile V. İoannis Paleologos arasında başlayan taht kavgası, Osmanlı-Doğu Roma ilişkilerinde yeni bir dönem açtı; Orhan Gazi'nin desteğini alan Kantakuzenos rakibi karşısında üstünlük kazandı. Osmanlılar ayrıca 1345'te Balıkesir, Bergama ve Çanakkale'nin büyük bölümüne hâkim olan Karesioğulları Beyliği'ni topraklarına kattı; Osmanlı hâkimiyetine giren bu ilk Türk beyliğinin denizcilik tecrübesi ve Evrenos Gazi, Gazi Fazıl, Ece Bey gibi gazilerinin savaş tecrübesi, Rumeli fetihlerinde büyük avantaj sağladı.

Çimpe Kalesi ve Rumeli'ye Geçiş

Kantakuzenos, Orhan Gazi'den yardım karşılığında kızı Theodora'yı ona vermeyi taahhüt etti; bu evlilik Bizans ile Osmanlıları müttefik yaptı. Bu ittifak sayesinde Orhan Gazi'nin oğlu Şehzade Süleyman Paşa komutasındaki Osmanlı kuvvetleri 1349 ve 1352'de Rumeli'ye geçti; ikinci geçişte Kantakuzenos, Süleyman Paşa'ya üs olarak Çimpe (Çimbi) Kalesi'ni verdi. Çimpe'ye yerleşen Süleyman Paşa, Bolayır'ı ve Eksamilye'yi zaptederek Bolayır'ı üs hâline getirdi ve Anadolu'dan getirttiği Türkmenleri Gelibolu ve Trakya içlerine akınlara yöneltti; böylece Gelibolu'nun Trakya ve İstanbul ile bağlantısı kesildi. 12 Mart 1354'teki bir deprem sonucu yıkılan Trakya kaleleri (Gelibolu dahil) Osmanlı kuvvetlerince fethedildi. Süleyman Paşa, 1354'te Bolayır'ı fethederek Gelibolu Yarımadası'nı hâkimiyeti altına aldı ve sınırları Tekirdağ ile Malkara'ya kadar genişletti; Trakya'nın güneyinde fethedilen yerlere Anadolu'dan getirilen Türkler iskân edildi.

Edirne'nin Fethi (1361)

Süleyman Paşa'nın 1357'de vefatı ve Şehzade Halil'in esir düşmesiyle ilerleyiş kesintiye uğradıysa da Şehzade Murad ve Lala Şahin Paşa fetihlere devam etti. 1361'de Edirne, ardından Dimetoka fethedildi; böylece Orhan Gazi Dönemi'nde Osmanlı Beyliği'nin sınırları Ankara'dan Edirne'ye ulaştı. Edirne'nin fethinden önce Osmanlılar, İstanbul'dan gelecek yardımı önlemek için Edirne'yi İstanbul'a bağlayan Çorlu, Misili, Lüleburgaz ve Babaeski kalelerini ele geçirmiş, ardından Edirne'ye gelmeden önce Sazlıdere'de tekfurla yapılan nihai savaşı kazanmıştı. Edirne'nin alınışı, Trakya ve Balkanlar için bir dönüm noktası oluşturmuş; şehir bir üs hâline getirilerek hem Balkanlara hem İstanbul'a yönelik iki cephe açılmıştır. Osmanlılar önce kale içine yerleşmiş, sonra surların dışında da yeni yerleşim alanları açılmıştır; Şehzade Murad, Osmanlı tahtına geçtikten sonra Bursa'daki sarayı Edirne'ye taşımıştır (1365).

I. Murad Dönemi ve Çirmen Savaşı

Orhan Gazi'nin 1362'de vefatından sonra tahta çıkan I. Murad (Hüdavendigâr), önce Karamanoğulları ve Eratna Beyliği ile mücadele ederek Ankara'yı geri aldı. Anadolu'daki tehditler ortadan kalkınca Rumeli fetihleri hız kazandı; XIV. yüzyıl ortasında Sırp ve Bulgar krallıklarının dağılması da bu ilerleyişi kolaylaştırdı. Feodal beylerin kurduğu ittifaklar zaman zaman fetihleri yavaşlattıysa da 1371 Çirmen Savaşı'nda Osmanlılar, Doğu Roma ile ittifak yapan Sırp despotu Lazar'ın kurduğu orduyu Meriç kıyısında bozguna uğrattı; bu zaferle birçok Doğu Roma, Sırp ve Bulgar feodal beyi Osmanlı'nın vasalı hâline geldi. Osmanlı kuvvetleri 1383'te Serez'i, 1385'te Sofya'yı, 1386'da Niş'i, 1387'de ise uzun bir kuşatmanın ardından Selânik'i fethetti.

I. Kosova Savaşı (1389)

1387'de Karamanoğulları'nın saldırısı üzerine I. Murad, önce bu beyliği, ardından Candaroğulları ve Hamidoğulları'nı itaat altına aldı. 1388'de Osmanlı ordusunun Bosna'da yenilmesi ve Lazar'ın düşmanca tutumunu sürdürmesi üzerine ordu büyük ölçüde Rumeli'ye geçti. 1389'da I. Murad yönetimindeki Osmanlı ordusu, Lazar'ın başında bulunduğu müttefik güçleriyle Kosova'da karşılaştı; savaş Türklerin zaferiyle sonuçlandı ve Sırbistan Türk hâkimiyetine girdi. I. Murad bu savaşta şehit oldu; Sırp Kralı Lazar da savaşta öldü, yerine geçen oğlu Stefan Lazarevic yeni padişah I. Bayezid'in vasalı oldu. Bu zafer Bizans'ın Balkanlar'la bağlantısını tamamen kopararak onu Osmanlı toprakları içinde sıkışan bir "adacık" durumuna soktu; Kosova Zaferi'nden sonra harekete geçen Macaristan da Osmanlıları durduramadı ve 1396'da Macar Kralı Sigismund'un Haçlı ordusu Niğbolu'da bozguna uğratıldı.

Özet

• Orhan Gazi Dönemi'nde Süleyman Paşa komutasındaki Osmanlı kuvvetleri, Bizans'la kurulan evlilik ittifakı sayesinde geçtikleri Çimpe Kalesi'nden başlayarak Gelibolu ve Trakya'da kalıcı bir hâkimiyet kurmuş, bu Rumeli'ye geçişin sembolü olmuştur.
• 1361'de fethedilen Edirne, hem Balkanlara hem İstanbul'a yönelik yeni bir askerî üs olmuş ve kısa süre sonra (1365) Osmanlı başkenti hâline gelmiştir.
• I. Murad'ın 1371 Çirmen ve 1389 I. Kosova zaferleri, Osmanlı'nın Balkan hâkimiyetini kalıcı hâle getirmiş; I. Murad'ın Kosova'da şehit olmasına rağmen bu zafer Bizans'ı izole etmiş ve Sırbistan'ı Osmanlı hâkimiyetine sokmuştur.