Koyunhisar Zaferi, İznik ve Bursa'nın Fethi

Osman Gazi'nin Gaza Faaliyetleri

Ertuğrul Gazi'den sonra Osmanlı Beyliği'nin başına geçen Osman Gazi, babasının başlattığı gaza faaliyetlerini sürdürerek Bursa, İznik, İzmit ve Sakarya çevresindeki Doğu Roma tekfurlarıyla mücadele etti; tekfurlara karşı denge siyaseti izleyerek bazılarıyla savaştı, bazılarıyla uzlaştı. Türk devlet geleneğine uygun olarak fethedilen yerleri kardeşlerine, oğullarına ve komutanlarına paylaştıran Osman Gazi, 1288-1299 yılları arasında Karacahisar ile Bilecik-Yenişehir arasında kalan bölgeyi hâkimiyeti altına aldı. 1299'dan sonra doğrudan Doğu Roma topraklarına yönelen Osman Gazi, aynı yıl Bilecik'i fethetti, Yenişehir'i bir uç merkezi olarak belirledi ve 1302'de İznik'i kuşattı.

Koyunhisar (Bapheus) Zaferi

Doğu Roma imparatoru, Osman Gazi'yi durdurmak için Heteriarch Muzalon komutasında bir ordu gönderdi. Osman Gazi, İznik ovasına inmeden önce gerisini güvence altına almak için Bursa ovası tarafındaki Marmaracık ve Koyunhisar'ı itaat altına aldı; imparatorluk ordusuna karşı kazandığı bu zafer (Koyunhisar/Bapheus Zaferi, 1302), onu bölgede karizmatik bir bey konumuna getirdi. Çağdaş kaynak Pachymeres, bu zaferle Osman'ın şöhretinin Paflagonya (Kastamonu) bölgesine kadar yayıldığını ve gazilerin bayrağı altına koştuğunu kaydeder. Bu zafer Osman'a bir hanedan kurucusu karizması kazandırmış, kendisinden sonra oğlu Orhan itirazsız beylik tahtına geçmiştir.

Koyunhisar Zaferi'nin ardından Osman Gazi çevredeki birçok kaleyi ele geçirerek İznik ve Bursa'yı abluka altına aldı: 1303'te Dinboz Geçidi'nde ittifak kuran tekfurların kuvvetlerini yendi, 1304'te Sakarya üzerindeki Karaçepiş ve Karatekin gibi hisarları, Lefke, Mekece ve Geyve'yi fethetti, 1307'de Karahisar Kalesi'ni alarak İznik ile İzmit arasındaki bağlantıyı tamamen kesti. Osman Gazi'nin vefatından sonra (1326) beyliğin başına geçen Orhan Gazi, Bursa ve İznik üzerindeki ablukayı daha da sıkılaştırdı.

Bursa'nın Fethi (1326)

1321'de başlayan ve yedi yıl süren Bizans iç savaşı Doğu Roma'yı hırpalarken, Orhan Bey uzun süre abluka altında tuttuğu Bursa'yı 6 Nisan 1326'da anlaşma şartlarıyla ele geçirdi. Bursa'nın fethi Osmanlı Beyliği'nin gerçek anlamda kuruluşunun tamamlanmasına vesile olmuş ve Bizans için Bitinya bölgesinin tamamen kaybı anlamına gelmiştir. Orhan Bey'in fetihten sonra istiklal alameti olarak para bastırması, artık bağımsız ve güçlü bir lider konumuna geldiğini gösterir. Bursa tekfuru, uzun görüşmeler sonunda kaleyi teslim etmek zorunda kalmış ve fidye karşılığında İstanbul'a gönderilmiştir; şehirdeki Rumlar Bursa Kalesi'nin aşağı kısımlarına taşınmış, Türkler kale içinde ve etrafında iskân edilmiştir. Osman Gazi'nin vasiyeti gereği, vefatından önce kuşatılmış olan Bursa'nın fethedilmesinden sonra naaşı Gümüşlü Kümbet'e defnedilmiştir.

İznik'in Fethi (1331)

Bursa'nın alınmasından sonra İznik'in ablukasına hız verildi. Bizans İmparatoru III. Andronikos, İznik ve İzmit'i kurtarmak için topladığı orduyla Pelekanon'a (bugünkü Gebze dolayları) geldi; 10-11 Haziran 1329'daki Pelekanon Savaşı'nda Orhan Bey'in 8.000 savaşçısı Bizans ordusuna ağır kayıplar verdirdi, imparator dizinden yaralanarak güçlükle İstanbul'a kaçtı. Bu, bir Doğu Roma imparatoru ile Orhan Bey'in doğrudan karşı karşıya geldiği ilk muharebeydi ve Orhan Bey'e büyük şöhret kazandırdı. Bu başarının sonucu olarak 2 Mart 1331'de İznik de fethedildi. İznik, 1204'teki Latin işgali sırasında Bizanslıların yeni başkenti olmuş önemli bir şehirdi ve Türkmenlerin zihninde Anadolu fatihi Kutalmışoğlu Süleyman Şah'ın vaat ettiği kutsal bir hedef olarak yaşamıştı; bu nedenle düşüşü Türkmen dünyasında büyük yankı uyandırdı.

Özet

• Osman Gazi'nin 1302'deki Koyunhisar (Bapheus) Zaferi, imparatorluk ordusuna karşı kazanılan ilk büyük başarı olarak ona hanedan kurucusu karizması kazandırmış ve Osmanlı Beyliği'nin bölgesel bir güç olarak tanınmasını sağlamıştır.
• Orhan Bey'in 1326'da fethettiği Bursa, Osmanlı Beyliği'nin gerçek anlamda kuruluşunun tamamlanması ve bağımsız para bastırılmasıyla simgelenen bir dönüm noktasıdır.
• 1329'daki Pelekanon Savaşı'nda kazanılan zafer, 1331'de Türkmenler için sembolik önemi büyük olan İznik'in fethinin yolunu açmıştır.