II. Murad Dönemi: Varna ve II. Kosova Savaşları

II. Murad'ın İlk Dönemi (1421-1440)

I. Mehmed'in 1421'de vefatından sonra tahta çıkan II. Murad Han, Balkan fetihlerine yeniden hız verdi: 1439'da Sırp Despotluğu'nun merkezi Semendire ele geçirildi, Eflak Prensliği Osmanlı hâkimiyetini tanımak zorunda kaldı; 1440'ta ise II. Murad'ın ordusu Belgrad'ı kuşattı ancak fethedemedi.

Macar Tehdidi ve Edirne-Segedin Antlaşması (1440-1444)

Osmanlı'yı büyük bir tehdit olarak gören Macarlar, János Hunyadi komutasındaki bir orduyla Balkanlara girdi; 1443'te Osmanlı kuvvetlerini yenerek Sofya ve Niş'i ele geçirdi ve Edirne'ye kadar yaklaştı, ancak Osmanlı kuvvetlerince güçlükle durduruldu. Aynı dönemde Karamanoğulları da Osmanlı topraklarına saldırarak Sivrihisar, Beypazarı, Ankara ve Karahisar'a kadar ilerledi. Hem Balkanlar'da hem Anadolu'da mücadele eden II. Murad, Macarlara barış teklif etti; 12 Haziran 1444'te imzalanan Edirne-Segedin Antlaşması'yla Sırp Krallığı'nın yeniden kurulması ve her iki tarafın Tuna'yı aşmaması kararlaştırıldı. Aynı yıl Karamanoğulları'yla da antlaşma yapılarak 1437'de alınan Beyşehir, Seydişehir, Akşehir ve Oklukhisarı bölgeleri geri verildi.

Tahttan Çekilme ve Varna Savaşı (1444-1446)

II. Murad, Balkan ve Anadolu'da güvenliği sağladıktan sonra Ağustos 1444'te tahttan çekilip yerini on iki yaşındaki oğlu II. Mehmed'e bıraktı. Macar kralı bu fırsatı değerlendirip Edirne-Segedin Antlaşması'nı bozdu ve Eflak Prensliği'yle ittifak kurarak Osmanlı topraklarına girdi. Bunun üzerine Veziriazam Çandarlı Halil Paşa'nın ısrarıyla II. Murad, tahtı bırakmış olmasına rağmen ordunun başına geçti ve 10 Kasım 1444'teki Varna Savaşı'yla Macar-Eflak ordusunu ağır bir yenilgiye uğrattı. Bu zaferle Osmanlılar Balkanlarda yeniden güç kazandı. II. Mehmed iki yıl daha tahtta kaldıktan sonra 1446'da tahtı yeniden babasına devretmek zorunda kaldı.

II. Kosova Savaşı (1448)

II. Murad, ikinci hükümdarlığında barışçıl politikayı bırakıp Balkan fetihlerine yeniden başladı. Macarlar ise Osmanlı'nın Balkan hâkimiyetine son vermek konusunda kararlıydı; János Hunyadi komutasındaki Macar ordusu Sırp Despotluğu topraklarına girip buraları yakıp yıktıktan sonra Kosova'ya kadar ilerledi. 17-20 Ekim 1448'de üç gün süren II. Kosova Savaşı'nda Osmanlı Devleti büyük bir zafer kazandı. Kosova Savaşı, Macarların Balkanlardaki etkisinin bir ölçüde sonunu oluşturdu; Sırp Despotu Brankoviç'in ele geçirdiği Hunyadi, önemli tavizler (100.000 altın fidye, oğlu Ladislas'ın rehin verilmesi ve Sırp topraklarından bir daha geçmeme sözü) karşılığında serbest bırakıldı.

II. Kosova zaferi, Rumeli'de Osmanlı iktidarının yeniden kök salmasına yardımcı oldu ve İstanbul'un fethini daha yakın hâle getirdi. Avrupalılar, bu yenilgiden sonra Osmanlı'yı Balkanlarda yenemeyeceklerini ve bu toprakları geri alamayacaklarını anladılar; bundan sonraki çabalarını Osmanlı'nın Orta Avrupa'daki ilerleyişini durdurmaya yoğunlaştırdılar. Savaş, Osmanlı ordusu için de bir dönüm noktası oldu: Osmanlılar ilk kez tabur cengi ve ateşli el silahları gibi modern taktik ve teknikleri hızla öğrenip geleneksel süvari taktikleriyle harmanlayarak uyguladı; bu zafer sonrasında itaatsiz geleneksel askeri sınıfların tasfiyesi ve merkezi emir-komuta teşkilatının istisnasız uygulanması için gerekli ortam da sağlanmış oldu.

Özet

• II. Murad, ilk hükümdarlık döneminde Semendire'yi alıp Belgrad'ı kuşatmış; artan Macar tehdidi karşısında 1444'te Edirne-Segedin Antlaşması'yla barışı tercih etmiştir.
• Macarların antlaşmayı bozup saldırıya geçmesi üzerine tahttan çekilmiş olan II. Murad yeniden ordunun başına geçmiş ve 1444'teki Varna Savaşı'nda Macar-Eflak ordusunu ağır bir yenilgiye uğratmıştır.
• 1448'deki II. Kosova Savaşı, Osmanlı'nın Balkan hâkimiyetini kalıcı hâle getirmiş, İstanbul'un fethini yakınlaştırmış ve Osmanlı ordusunun modern ateşli silah taktiklerini benimseyip merkezi askeri teşkilatlanmasını güçlendirdiği bir dönüm noktası olmuştur.