Diabetes İnsipidus ve Kan Basıncı Anormallikleri

Diabetes İnsipidus (Ozmotik Denge Bozukluğu)

Böbreklerde idrar oluşurken ADH, özellikle toplayıcı kanallar adı verilen kısımları uyararak idrardaki suyun kana geri emilmesini sağlar; böylece vücuttaki su dengesi korunmuş olur. ADH'nin yetersiz üretilmesi ya da dolaşımdaki ADH seviyesinin yüksek veya normal olmasına rağmen böbrekteki hedef hücrelerin bu hormona yeterli biyokimyasal yanıtı oluşturamaması durumunda diabetes insipidus (ozmotik denge bozukluğu) adı verilen bir hastalık gözlenir.

ADH eksikliği, böbreklerde suyun geri emiliminin azalmasına ve bunun sonucunda aşırı idrar üretimine yol açar. Böbreklerden aşırı miktarda su kaybı yaşandığı için kandaki sodyum konsantrasyonu ve kanın ozmotik basıncı artar. Bu durum da şiddetli susuzluk hissine ve kişinin normalden çok daha fazla su içmesine neden olur. Diabetes insipidus, ADH'nin dolaşım ve boşaltım sistemlerinin eş güdümündeki rolünün bozulmasına bağlı bir homeostazi problemidir.

Kan Basıncı Anormallikleri

Kan basıncındaki düzensizlik durumunda düşük tansiyon (hipotansiyon) ve yüksek tansiyon (hipertansiyon) gibi sağlık sorunları görülür.

Hipotansiyon (Düşük Tansiyon)

Genellikle büyük tansiyonun 90 mmHg, küçük tansiyonun 60 mmHg altında olmasına hipotansiyon denir. Hipotansiyon genellikle vücuda az sıvı alınmasına bağlı olarak gerçekleşir; özellikle terleme ile çok fazla su ve tuz kaybedilen yaz aylarında daha sık görülebilir. Hipotansiyon durumunda baş dönmesi, dikkat bozukluğu, soğuk terleme, hızlı soluma, yorgunluk, mide bulantısı gibi belirtiler gözlenebilir. Bayılma riski göz önünde bulundurularak kişinin düz bir yere yatırılması ve ayaklarının havaya kaldırılması gerekir; sıvı takviyesi yapılması ve tansiyonu yükseltecek tuzlu içecekler verilmesi tansiyonun normale gelmesine yardımcı olur.

Hipertansiyon (Yüksek Tansiyon)

Farklı iki günde en az iki kez yapılan ölçümlerde 18 yaşını geçmiş bir bireyde büyük tansiyonun 140 mmHg ve üzerinde ya da küçük tansiyonun 90 mmHg ve üzerinde olmasına hipertansiyon denir. Hipertansiyon çoğu zaman belirti vermeden sadece tesadüfen ölçülen kan basıncı değeriyle ortaya konabilir; en sık görülen belirtiler enseden alına doğru yayılan baş ağrısı, baş dönmesi, kulak uğultusu/çınlaması, burun kanaması, çarpıntı, terleme ve sık idrara çıkmadır.

Tansiyon yüksekliği zamanla özellikle kalp, böbrek, göz ve beyne kan götüren atardamarlarda hasara neden olabilir; hipertansiyona bağlı olarak ana atardamar olan aortta balon benzeri çıkıntılar (aort anevrizması) oluşabilir. Kan basıncındaki yükselme yıllarca belirti vermeden ilerleyebilir; yüksek tansiyon inme, kalp krizi ve böbrek yetmezliğinin en önemli sebeplerinden biridir. Hipertansiyondan korunmak için ideal vücut ağırlığını korumak, düzenli fiziksel aktivite yapmak, düzenli ve dengeli beslenmek, tuzlu besin tüketimini azaltmak, doymamış yağ asidi bakımından zengin bitkisel yağları kullanmak ve tütün ile alkolden uzak durmak gerekir.

Özet

• Diabetes insipidus, ADH'nin yetersiz üretimi veya böbrek hücrelerinin ADH'ye yeterli yanıt verememesi sonucu aşırı idrar üretimine, kanda sodyum/ozmotik basınç artışına ve şiddetli susuzluğa yol açan bir ozmotik denge bozukluğudur.
• Hipotansiyon, büyük tansiyonun 90 mmHg, küçük tansiyonun 60 mmHg altına düşmesidir; genellikle az sıvı alımına bağlıdır ve baş dönmesi, soğuk terleme gibi belirtiler gösterir.
• Hipertansiyon, büyük tansiyonun 140 mmHg, küçük tansiyonun 90 mmHg üzerine çıkmasıdır; genellikle belirtisiz ilerler ama zamanla kalp, böbrek, göz ve beyin damarlarında hasara, aort anevrizmasına, inme ve kalp krizine yol açabilir.