Türkiye'de Hayvansal Üretim

Sürdürülebilir Hayvancılığın Önemi

Tarımın alt sektörü olan hayvansal üretim, bitkisel üretimin ardından gelir. Süt, et, yumurta gibi temel ürünlere olan talep her geçen gün artarken organik hayvancılığın da önem kazandığı görülmektedir; bu durum gıda güvenliği ve sürdürülebilirlik açısından hayvancılığın rolünü daha da önemli hâle getirmektedir. Sürdürülebilir hayvancılığın kaliteli ve yeterli yem üretimi, hayvan ıslahı ve genetik iyileştirmeler, modern tesislerde hijyenik ve verimli üretim süreci olmak üzere üç unsuru ön plana çıkmaktadır; bu unsurlar hayvansal üretimin verimliliğini artırırken çevreye olan olumsuz etkileri azaltmayı hedefler.

Sürdürülebilir hayvancılık, doğal kaynakları koruyarak mevcut ve gelecek nesillerin gıda ihtiyacını karşılamayı amaçlar; hayvan refahını iyileştiren, çevresel etkileri en aza indiren ve gıda sistemlerini daha dayanıklı kılan uygulamalarla desteklenir. Aynı zamanda güvenli, uygun fiyatlı ve erişilebilir ürünler sağlayarak gıda güvenliğini artırır, biyolojik çeşitliliği korur ve halk sağlığını güçlendirir. Öne çıkan uygulamalar arasında bölgenin iklimine uygun hayvan yetiştirilmesi, doğaya zarar vermeyen yem üretimi, metan gazı salınımını azaltacak besleme yöntemleri, suyun geri kazanılarak yeniden kullanılması ve yağmur suyunun depolanması yer almaktadır.

Küçükbaş ve Büyükbaş Hayvancılık

Türkiye'de hayvancılık faaliyetleri içerisinde küçükbaş hayvancılık, gerek hayvan sayısı gerekse geniş otlak alanlarına uyum sağlaması nedeniyle önemli bir yer tutar; özellikle bozkırların geniş alan kapladığı ve yaz kuraklığının etkili olduğu yerlerde yaygındır. Koyun ve keçi (kıl keçisi ve tiftik keçisi) küçükbaş hayvancılığın başlıca türleridir; Türkiye'deki bozkır alanlarının genişliği nedeniyle en fazla yetiştirilen küçükbaş hayvan koyundur.

Sığır, manda, at, katır ve eşek başlıca büyükbaş hayvancılık türleridir. Sığır ve manda gibi türler özellikle yaz yağışlarının görüldüğü, çayır ve otlakların geniş alan kapladığı bölgelerde yetiştirilir. Türkiye büyükbaş hayvan sayısı bakımından dünyada önde gelen ülkelerden biri olsa da et ve süt verimi gelişmiş ülkelere göre daha düşüktür.

Kümes Hayvancılığı, Arıcılık ve Balıkçılık

Kümes hayvancılığı, pazarlama kolaylıkları nedeniyle nüfus miktarı fazla olan şehirlerin etrafında yoğunlaşmıştır; tavuk, hindi, kaz, ördek, horoz kümes hayvanı olarak adlandırılır. Türkiye'de kümes hayvanları içinde %95 oranla ilk sırada tavuk yer alır; üretim kapasitesinin artmasına bağlı olarak özellikle Orta Doğu ülkelerine tavuk eti ve yumurta ihracatı yapılmaktadır.

Türkiye'nin farklı iklim tipleri ve zengin bitki örtüsü arıcılığa elverişli bir ortam sunar; çiçekli bitkilerin çeşitliliği, çam ormanlarının varlığı ve yer şekillerinin farklılığı arıcılığın her mevsimde yapılabilmesine olanak tanır.

Üç tarafı denizlerle çevrili olmasına rağmen Türkiye'de balıkçılık yeterince gelişmemiştir; balıkçılığın tarım sektörü içindeki payı yalnızca %0,2'dir. Bunun nedenleri arasında modern yöntemlerin az kullanılması, açık deniz balıkçılığının yapılamaması, aşırı avlanma, su kirliliği, düşük balık tüketimi ve kıyılarda turizm ile tarımın öncelikli olması sayılabilir. Türkiye'de yakalanan balığın yaklaşık %70-80'i Karadeniz'den elde edilmektedir. Son yıllarda kültür balıkçılığı önem kazanmıştır; göl ve havuzlarda çipura, levrek, alabalık ve sazan yetiştiriciliği yapılırken denizlerde kurulan ağ havuzlarda çipura, levrek, somon gibi türler üretilmektedir.

Özet

• Sürdürülebilir hayvancılık; kaliteli yem üretimi, hayvan ıslahı ve hijyenik modern tesislerle verimliliği artırırken çevresel etkileri (özellikle metan salınımını) azaltmayı hedefler.
• Küçükbaş hayvancılık (koyun, keçi) bozkır alanlarında, büyükbaş hayvancılık (sığır, manda) çayır-otlağı geniş bölgelerde yaygındır; Türkiye büyükbaş sayısında öndedir ama verim düşüktür.
• Kümes hayvancılığında tavuk (%95) baskındır ve ihracat yapılmaktadır; arıcılık iklim/bitki çeşitliliği sayesinde gelişmiştir; buna karşın üç tarafı denizlerle çevrili olmasına rağmen balıkçılık (tarımda %0,2 pay) az gelişmiştir ve son yıllarda kültür balıkçılığı öne çıkmaktadır.