Ülkemizin Türk Dünyasıyla Kültürel İş Birlikleri

Türk Dünyası ve Gönül Coğrafyamız Nedir?

Dünya üzerinde sadece ülkemizin sınırları içinde değil, çok geniş bir coğrafyada bizimle aynı dili konuşan, aynı tarihi geçmişi paylaşan ve benzer kültürel değerleri taşıyan milyonlarca insan yaşamaktadır. Orta Asya'dan (Türkistan) başlayıp Balkanlar'a, Adriyatik Denizi'nden Çin Seddi'ne kadar uzanan yaklaşık 11,2 milyon kilometrekarelik bu devasa alana Türk Dünyası adı verilmektedir. Yaklaşık 250 milyonluk bir nüfus potansiyeline sahip olan bu coğrafya, yüzyıllar boyunca Hunlar, Göktürkler, Uygurlar, Selçuklular ve Osmanlılar gibi birçok köklü medeniyete ev sahipliği yapmıştır.

Siyasal sınırlarımızın ötesinde, geçmişte birlikte yaşadığımız veya aynı inancı, kültürü, dili paylaştığımız bu geniş bölgelere aynı zamanda Gönül Coğrafyamız diyoruz. Kökleri Orta Asya'ya dayanan Türk boyları, tarih boyunca farklı bölgelere göç ederek bu geniş coğrafyada zengin bir kültürel miras bırakmışlardır. Günümüzde bu mirası yaşatan devletleri üçe ayırmak mümkündür: 1. Bağımsız Türk Devletleri: Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC). 2. Özerk (Muhtar) Türk Toplulukları 3. Başka devletlerin yönetimi altında yaşayan Türk nüfus bölgeleri (Özellikle Rusya ve Çin gibi ülkelerde).

Farklı coğrafyalarda yaşasalar da, değişik lehçe ve şiveler kullansalar da, Türk halkları ortak bir dil, töre, gelenek-görenek, din, ahlak anlayışı ve birlikte yaşama kültürü gibi sayısız ortak özellik taşımaktadır.

Atatürk'ün Türk Dünyası Vizyonu

Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, ileri görüşlülüğünü Türk dünyası konusunda da kanıtlamıştır. 1933 yılında, dönemin en güçlü devleti Sovyetler Birliği'nin günün birinde dağılabileceğini öngören Atatürk, şu tarihi sözleri söylemiştir: "Bugün Sovyet Rusya dostumuzdur... Fakat yarın ne olacağını kimse kestiremez. Tıpkı Osmanlı İmparatorluğu gibi parçalanabilir... Bizim, bu dostumuzun idaresinde dili bir, inancı bir, öz kardeşlerimiz vardır. Onlara sahip çıkmaya hazır olmalıyız... Milletler buna nasıl hazırlanır: Manevi köprülerini sağlam tutarak. Dil, bir köprüdür. İnanç, bir köprüdür. Tarih, bir köprüdür."

Nitekim 1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla Atatürk'ün öngörüsü gerçeğe dönüşmüş ve Orta Asya ile Kafkasya'da beş yeni bağımsız Türk cumhuriyeti kurulmuştur. Türkiye Cumhuriyeti, bu devletlerin bağımsızlıklarını dünyada tanıyan ilk ülkelerden biri olmuş, ardından onlarla eğitim, sanat, spor ve turizm gibi alanlarda hızla iş birlikleri geliştirmiştir.

İş Birliği Yaptığımız Önemli Kurum ve Kuruluşlar

Ülkemiz, Türk dünyasıyla ve gönül coğrafyamızla olan bağlarını daha kurumsal ve sürdürülebilir bir hale getirmek için çok önemli kuruluşlar kurmuş ve uluslararası oluşumlara öncülük etmiştir.

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT)

2009 yılında "Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi (Türk Keneşi)" adıyla kurulan örgüt, 2021'de Türk Devletleri Teşkilatı adını almıştır. - Üyeleri: Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'dır. - Gözlemci Üyeler: Macaristan, Türkmenistan ve KKTC'dir. Amacı, Türk dünyasının ortak tarih, dil ve kültür mirası çerçevesinde devletler arası dayanışmayı ve iş birliğini en üst düzeye çıkarmaktır. Örneğin, her yıl Türk dünyasından bir şehir "Turizm Başkenti" seçilerek (2025'te Kırgızistan'ın Celal-Abad şehri gibi) bölgedeki turizm hareketliliği artırılmaktadır. Ayrıca, 34 harften oluşan "Ortak Türk Alfabesi" gibi stratejik çalışmalar TDT öncülüğünde yürütülmektedir.

Yunus Emre Enstitüsü (YEE)

Türk dilini, tarihini, kültürünü ve sanatını tüm dünyaya tanıtmak amacıyla faaliyet gösterir. Dünyanın pek çok ülkesinde açtığı kültür merkezlerinde yabancılara Türkçe öğretir, sergiler düzenler ve bilimsel çalışmalara destek verir.

Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB)

2010'da kurulan YTB, Balkanlar'dan Afrika'ya, Kafkasya'dan Orta Doğu'ya kadar çok geniş bir havzada, soydaş ve akraba topluluklarımızla ilişkilerimizi yürütür. Özellikle başarılı uluslararası öğrencilere verilen "Türkiye Bursları" programını yöneterek, her yıl binlerce yabancı öğrencinin ülkemizdeki üniversitelerde eğitim görmesini sağlar. Bu öğrenciler, ülkelerine döndüklerinde Türkiye'nin birer "gönül elçisi" olurlar.

Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA)

Ülkemizin küresel çaptaki yardım ve kalkınma elidir. Sadece Türk devletlerinde değil, Asya, Afrika ve Latin Amerika'da altyapı, sağlık, tarım ve spor projeleri yürütür. Filistin'e inşa edilen hastaneler, Burundi'de gerçekleştirilen sağlık taramaları veya Tacikistan'da spor altyapısına verilen destekler TİKA'nın dünya çapındaki iyilik hareketine örnek teşkil eder.

TÜRKSOY

Türk dünyasının "UNESCO"su olarak kabul edilen Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı, Türk boyları arasındaki kültürel bağları güçlendirmek için ressamlar buluşmaları, film festivalleri ve sanatsal sergiler organize eder.

Ekonomik ve Stratejik Köprülerimiz

Türk Cumhuriyetleri (Kazakistan, Türkmenistan, Özbekistan, Azerbaycan vb.), petrol, doğal gaz ve değerli madenler açısından son derece zengin yeraltı kaynaklarına sahiptir. Bu potansiyelin değerlendirilmesi için ulaştırma projeleri büyük önem taşır.

Bu projelerin en önemlilerinden biri Demir İpek Yolu olarak bilinen Bakü-Tiflis-Kars Demir Yolu Hattı'dır. 2017'de açılan bu devasa proje sayesinde Türkiye, Gürcistan, Azerbaycan, Orta Asya Cumhuriyetleri ve Çin arasında kesintisiz yük taşımacılığı yapılabilmektedir. Bu proje ülkemizin kıtalararası stratejik konumunu güçlendirirken, bölge ülkelerinin ekonomik kalkınmasına büyük katkı sağlamaktadır.

Dünyaya Açılan Kültür Elçilerimiz

Kültürel iş birliklerimiz sadece devlet kurumlarıyla değil, ülkemizi uluslararası alanda gururla temsil eden değerli insanlarımız aracılığıyla da gelişmektedir: - Prof. Dr. Oktay Sinanoğlu: Dünyanın en genç profesörü unvanına sahip olan bu büyük bilim insanı, Türkçe'nin bilim dili olarak yaşaması ve yabancılaşmaya karşı korunması için hayatı boyunca mücadele etmiştir. - Barış Manço: "7'den 77'ye" programı ve bestelediği unutulmaz şarkılarla dünyanın dört bir yanında Türkiye'nin tanıtımını yapmış, deyim ve atasözlerimizi genç nesillere sevdirmiş bir "modern çağ ozanı" ve devlet sanatçısıdır. - Naim Süleymanoğlu: "Cep Herkülü" lakabıyla dünya spor tarihine geçen efsanevi haltercimiz, kazandığı başarılarla tüm dünyada yankı uyandırmış, aynı zamanda Bulgaristan'daki Türk azınlığın sesini ve uğradığı zulmü uluslararası kamuoyuna duyurmuştur.

Sonuç

Türkiye'nin Türk Dünyası ve gönül coğrafyasıyla geliştirdiği kültürel iş birlikleri, sadece geçmişe duyulan bir özlem değil, aynı zamanda geleceğe birlikte güvenle yürümek için atılan sağlam adımlardır. Eğitimden spora, sanattan ekonomiye kadar kurulan bu sağlam köprüler, milletler arasındaki "dilde, fikirde, işte birlik" ülküsünün en güzel yansımasıdır.