Fizik Bilimi ile İlgili Kariyer Keşfi

Türkiye'de ve dünyada bilim ve teknoloji alanında faaliyet gösteren birçok kurum ve kuruluş bulunmaktadır. Bu kuruluşlar; bilim insanlarının bilimsel bilgiye ulaşmak için deneysel çalışmalar yapabildiği, birlikte çalışma imkânı bulduğu, bilgi, tecrübe ve araştırma yöntemlerini paylaştığı, fikir alışverişinde bulunduğu yerlerdir. Bilimsel araştırma merkezlerinin amaçları arasında bilimi yaygınlaştırmak, teknolojinin anlaşılabilir ve ulaşılabilir olmasını sağlamak, uygulamalı etkinliklerle bilim ve teknoloji alanında farkındalık oluşturmak yer almaktadır.

Türkiye'deki Kurum ve Kuruluşlar

TÜBİTAK (Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu), Türkiye'de bilim ve teknoloji alanında akademik ve endüstriyel araştırma-geliştirme çalışmalarını desteklemek, teşvik etmek, özendirmek ve koordine etmek için kurulmuştur. Bilim ve teknoloji alanında kitap, dergi gibi yayınları vardır; AR-GE çalışmaları için burs, ödül ve proje fonları sağlamaktadır. Bu kurumda fizik alanında uzmanlaşmış bilim insanları temel ve uygulamalı araştırmalar yapmakta, yeni teknolojiler geliştirmektedir.

TENMAK (Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu), enerji, maden, iyonlaştırıcı radyasyon, parçacık hızlandırıcılar ve nükleer teknoloji alanlarında çalışmalar yapmaktadır. Bu kurumda uzmanlaşmış fizikçiler; nükleer enerji santralleri ile ilgili tasarım, işletim ve güvenlik üzerine çalışmalarda bulunmaktadır. Bunun yanı sıra radyasyondan korunma, radyoaktif atık yönetimi gibi konularda araştırmalar yürütmektedir.

MTA (Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü), Türkiye'de yer bilimleri ve madencilik alanında arama, araştırma, analiz ve altyapı çalışmaları yapılması amacıyla kurulmuştur. MTA'da maden ve enerji arama faaliyetleri, jeoloji ve jeofizik çalışmaları, deniz araştırmaları yapılmaktadır. Doğal kaynakları arama çalışmalarında yer kabuğunun jeolojik özellikleri de araştırılarak doğal afet risklerinin belirlenmesine yönelik veriler elde edilmektedir.

TUA (Türkiye Uzay Ajansı), uzay ve havacılık bilimi ve teknolojileri ile ilgili bugünün gereklerine uygun şekilde çalışmalar gerçekleştiren bir devlet kuruluşudur. Türkiye'nin bilgi, tecrübe ve teknoloji aktarımını artırarak uzay ve havacılık teknolojileri alanında önde gelen ülkeler arasında yer alması TUA'nın hedeflerindendir. TUA, bu hedefler doğrultusunda uzayla ilgili araştırma ve uygulamalar yapabilecek nitelikli insan kaynağını ve uzay ekosistemini geliştirmek için çalışmalar yapmaktadır; uzay ve havacılık teknolojileri ile ilgili bölgesel veya uluslararası oluşum ve kuruluşlara üyelikleri ve uluslararası iş birliklerini değerlendirmektedir. Kurulduğu günden bugüne kadar 20 ülke, 5 uluslararası şirket, 7 uluslararası kurum ve kuruluşla iş birliği çalışmaları yapmıştır.

ASELSAN (Askerî Elektronik Sanayi), Türk Silahlı Kuvvetlerinin haberleşme ihtiyaçlarının millî imkânlarla karşılanması için 1975 yılında kurulmuştur. ASELSAN'da haberleşme ve bilgi teknolojileri, radar ve elektronik harp, insansız sistemler, kara-deniz-silah sistemleri, hava savunma ve füze sistemleri, komuta kontrol sistemleri, ulaştırma, güvenlik, trafik, otomasyon ve sağlık teknolojilerine yönelik ürünlerle ilgili çalışmalar yapılmaktadır. ASELSAN'da birçok uzmanlık alanında 10.000'e yakın çalışan bulunur; uzmanlaşmış fizikçiler ve fizik mühendisleri de bu çalışanlar arasındadır.

Dünyadaki Bilimsel Araştırma Merkezleri

CERN (Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi), II. Dünya Savaşı'ndan sonra Avrupa'da bilimin gelişmesi için kurulan bir bilimsel araştırma merkezidir. Atom üzerine çalışmalar yapacak bir laboratuvar kurma fikri, ilk olarak 1949'da fizikçi Louis de Broglie tarafından ortaya atılmış ve bu laboratuvar 1954'te 12 ülkenin iş birliği ile resmî olarak kurulmuştur. CERN, Fransa-İsviçre sınırında, Cenevre şehri yakınlarında bulunmakta ve dünyanın en büyük parçacık hızlandırıcısı olan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'na (LHC) ev sahipliği yapmaktadır. Bu devasa makine yerin 100 metre altında bulunmaktadır; 27 km uzunluğunda, mıknatıstan oluşan halka şeklinde bir yapıya sahiptir. Bu makine ile atom altı parçacıklar hızlandırılarak araştırmalar ve deneyler yapılmaktadır.

CERN'de araştırmalar evrendeki en temel parçacıklar ve kuvvetler üzerine yoğunlaşmıştır. Parçacıklar birbiriyle çarpıştırılarak incelenmekte ve bu çarpışmalar sonucunda ortaya çıkan yeni parçacıklar araştırılmaktadır; bu çalışmalar evreni oluşturan yapının daha iyi anlaşılmasına yardımcı olmaktadır. CERN'de yapılan buluşlar ile ileri teknolojilere de ulaşılmıştır: örneğin dokunmatik ekranlar, tıbbi görüntüleme teknolojileri ve genel ağın (İnternet'in) temeli olan World Wide Web (WWW) CERN'de geliştirilmiştir.

NASA (Amerika Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi), ABD'de yer alan, uzay çalışmaları ve programlarını yürüten bilimsel araştırma merkezidir. ESA (Avrupa Uzay Ajansı) ise uzayın keşfini amaçlayan, hükûmetler arası bir organizasyon olarak Fransa'nın başkenti Paris'te kurulmuştur. Bu kurumlarda fizikçiler ve astrofizikçiler; gezegen, yıldız, galaksi ve kara delikler üzerine araştırmalar yapmaktadır.

Bilim ve teknoloji alanında faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlarda farklı disiplinler iş birliği içinde çalışır. Fizik, kimya, biyoloji gibi disiplinler ve farklı mühendislik alanları, çalışmanın amacı doğrultusunda birbirine katkı sağlar. Bu tür çalışmalara katılan bilim insanları alanında uzmanlaşmış kişilerdir; kendi alanlarında aldıkları eğitimin üzerine farklı disiplinlerde de eğitim alarak uzmanlık alanlarını genişletebilirler. Fizik alanında kariyer planlaması yapılırken bilim ve teknoloji alanında faaliyet gösteren kurum veya kuruluşlara düzenlenen ziyaretler, bu kurumlarda çalışanlarla yapılan söyleşiler ve kariyer planlama merkezlerinden edinilen bilgiler büyük öneme sahiptir.

Mühendislik Eğitimiyle Fizik Bilgisinin Bağlantısı

Bir üniversitenin makine mühendisliği bölümünden bazı derslerin içerikleri incelendiğinde fizik biliminin alt dallarıyla olan bağlantısı açıkça görülür. "Mukavemet" dersinde kuvvet etkisi altındaki cisimlerin dayanıklılığı ile durgun ve hareketli hâlleri incelenir; bu ders mekanik alt dalıyla ilişkilidir. "Dinamik" dersinde kuvvet ve kuvvetin cisimler üzerindeki etkilerine yönelik konular işlenir; bu ders de mekanikle ilgilidir. "Isı transferi" dersinde ısı ve ısı iletimi incelenir ve bu ders termodinamik alt dalıyla ilişkilidir. "Nanoteknolojilere giriş" dersinde nanoteknolojilerin üretim yöntemleri, görüntüleme teknikleri ve uygulamaları incelenir; bu ders katı hâl fiziğiyle ilişkilidir. Bu örnek, başarılı bir mühendis olmak isteyen bir öğrencinin fizik biliminin özellikle mekanik, termodinamik ve katı hâl fiziği alt dallarıyla ilgili sağlam bir bilgi birikimine ihtiyaç duyduğunu göstermektedir.

Fizik Biliminin Sağladığı Kariyer Olanakları

Temel bilimler arasında yer alan fizik bilimi, geniş çalışma alanıyla birçok kariyer olanağı sağlar. Fizik bölümü mezunları, farklı alanlarda yüksek lisans veya doktora eğitimini tamamlayarak çeşitli sektörlerde çalışma hayatına devam edebilirler. Fizik biliminin sağladığı bazı kariyer olanakları şunlardır:

• Akademik Kariyer: Üniversite ve enstitülerde öğretim üyesi veya araştırmacı olarak kariyer yapma.
• Bilgi Teknolojileri: Yazılım geliştirme, sistem analizi, veri bilimi, yapay zekâ gibi alanlarda araştırmacı, teknik personel veya denetmen olarak görev yapma.
• Medikal Fizik: Radyoloji, nükleer tıp, radyoterapi gibi alanlarda araştırmacı, teknik personel, uzman veya denetmen olarak görev yapma.
• Eğitim Alanı: Ortaöğretim kurumlarında fizik öğretmenliği yapma.
• Araştırma Geliştirme (AR-GE): Savunma, enerji, malzeme bilimi, biyofizik alanlarında özel sektörde ve kamu kurumlarında araştırmacı veya teknik personel olarak görev yapma.

İlgi Alanları Kariyer Seçimine Nasıl Yön Verir?

Lise döneminde ilgi duyulan konular, üniversitede tercih edilecek bölümler açısından önemli ipuçları taşır. Matematik denklem ve fonksiyonlarının kullanımına meraklı olup doğa kanunlarını anlamak için makale ve kitap okuyan, afetlerin nedenlerini araştıran bir öğrenci fizik, matematik veya afet yönetimi gibi bölümlere yönelebilir. İnsan sağlığının korunması ve tedavi yöntemlerini takip eden, aynı zamanda mekanik cihazlar ve elektronik düzenekler kurmaktan hoşlanan bir öğrenci için medikal fizik veya biyomedikal mühendisliği gibi alanlar uygun olabilir. Fizik, kimya, biyoloji, astronomi ve uzay bilimlerini araştırmaya meraklı, amatör düzeyde bilgisayar programları yazan ve öğrendiklerini başkalarıyla paylaşmaktan mutlu olan bir öğrenci, çok disiplinli araştırma alanlarına yönelebilir. Evrenin ve maddenin oluşma nedenlerini merak eden, teleskopla gökyüzünü inceleyen bir öğrenci ise astronomi ve uzay bilimleri veya parçacık fiziği gibi alanlarda kariyer hedefleyebilir. Bu örnekler, bireyin ilgi alanlarının; TÜBİTAK, TENMAK, MTA, TUA, ASELSAN, CERN, NASA ve ESA gibi kurumlarda çalışma fırsatlarına nasıl yön verebileceğini göstermektedir.