HADİ BİRLİKTE DENEYELİM

Atatürk Döneminde Demokratikleşme Yolunda Atılan Adımlar

10 soru · Açıklamalı çözümler · Süre sınırı yok

SORU 1 / 10Demokrasilerde "Milli Egemenlik" ilkesinin tam anlamıyla uygulanabilmesi, halkın farklı görüşlerinin ülke yönetimine yansıması ile mümkündür. Tek partili sistemlerde sadece iktidar partisinin görüşleri mecliste yer bulduğu için, farklı düşüncelerin kendini ifade etmesi ve iktidar partisinin uygulamalarının meclis tarafından denetlenmesi oldukça zordur. **Verilen bu genel bilgiye göre, Atatürk Dönemi'nde aşağıdakilerden hangisinin öncelikli olarak bu zorlukları aşmak ve demokrasiyi güçlendirmek amacıyla yapıldığı söylenebilir?**
SORU 2 / 10Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk muhalefet partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın tüzüğünde "Parti, dini inançlara ve fikirlere saygılıdır." şeklinde bir madde yer almıştır. Ancak bu madde, zamanla inkılap karşıtı ve laiklik düşmanı olan kişilerin cesaretlenip bu partiye sızmasına ve parti şubelerinde güçlenmesine neden olmuştur. Bu durum, Doğu Anadolu'da rejimi yıkmaya yönelik Şeyh Sait İsyanı'nın çıkmasına ortam hazırlamış ve sonuç olarak parti, Takrir-i Sükûn Kanunu ile kapatılmıştır. **Buna göre Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılması aşağıdakilerden hangisini doğrudan engellemiş veya geciktirmiştir?**
SORU 3 / 10Mustafa Kemal Atatürk, İzmir'de doğrudan kendi canına kastetmek amacıyla planlanan suikast girişiminin ardından halka hitaben; *"Benim naçiz (değersiz/ölümlü) vücudum elbet bir gün toprak olacaktır, ancak Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar (sonsuza dek kalıcı) kalacaktır."* sözünü söylemiştir. **Atatürk'ün tarihe geçen bu sözü, onun hangi düşüncesini ön plana çıkarmaktadır?**
SORU 4 / 101929 yılında ABD'de başlayan ve bütün dünyada iflaslara yol açan Dünya Ekonomik Bunalımı (Kara Perşembe), Türkiye'nin de genç ekonomisini derinden sarsmış, ciddi gelir kayıplarına yol açmıştır. Mustafa Kemal, mevcut hükümetin (CHP) bu kriz karşısında uyguladığı ekonomik politikaların mecliste farklı bir gözle değerlendirilmesi, yeni ekonomik çözüm önerilerinin sunulması ve hükümetin daha sıkı denetlenmesi amacıyla yeni bir siyasi partinin kurulmasına öncülük etmiştir. **Verilen bilgilere göre, Ali Fethi Bey tarafından kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın temel kuruluş gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?**
SORU 5 / 10Atatürk döneminde kurulan siyasi partilerin ekonomide benimsedikleri kalkınma modelleri birbirinden farklılık göstermiştir. Ülkeyi yöneten Cumhuriyet Halk Fırkası ekonomide "Devletçilik" (yatırımların devlet eliyle yapılması) modelini katı bir şekilde savunurken; Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve Serbest Cumhuriyet Fırkası ise "Liberalizm" (serbest piyasa ekonomisi, özel teşebbüsün devlet tarafından desteklenmesi) modelini tüzüklerine koymuşlardır. **Bu tarihsel bilgiye dayanarak, o dönemin siyasi hayatı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?**
SORU 6 / 10Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılmasından yaklaşık beş yıl sonra, çok partili hayata geçmek için yeni bir umutla Serbest Cumhuriyet Fırkası kurulmuştur. Ancak partinin şubelerine çok kısa sürede laiklik ve inkılap karşıtları doluşmuş, bunun üzerine parti başkanı Ali Fethi Bey kendi partisini feshetmiştir (kapatmıştır). Partinin kapatılmasından sadece haftalar sonra ise İzmir Menemen'de Derviş Mehmet önderliğinde cumhuriyet rejimini yıkmaya yönelik gerici bir ayaklanma patlak vermiştir. **Sadece bu süreçteki gelişmelere dayanarak aşağıdaki genel yargılardan hangisine varılabilir?**
SORU 7 / 10Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kurucusu ve Atatürk'ün yakın arkadaşı olan Ali Fethi Bey, bir süre sonra partisinin içine cumhuriyet ve laiklik düşmanlarının sızdığını, partinin amacından saptığını fark etmiştir. Meydanlarda Atatürk'e ve devrimlere hakaret edilmeye başlandığını görünce, cumhuriyet rejimine zarar gelmesini ve en yakın arkadaşıyla karşı karşıya gelmeyi asla istemeyen Ali Fethi Bey, İçişleri Bakanlığına dilekçe vererek büyük bir umutla kurduğu partisini kapatma kararı almıştır. **Ali Fethi Bey'in partisini kendi isteğiyle kapatması, onun karakteri ve düşünceleri hakkında aşağıdakilerden hangisini gösterir?**
SORU 8 / 10I. Cumhuriyet Halk Fırkası II. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası III. Serbest Cumhuriyet Fırkası **Yukarıda isimleri verilen ve Atatürk Dönemi'nde (1923-1938) kurulan siyasi partilerden hangisi veya hangileri iktidara (hükümete) gelme ve devleti fiilen yönetme şansı bulmuştur?**
SORU 9 / 10Demokratik devletlerde siyasi partilerin varlığı, meclis matematiğinin vazgeçilmezidir. İktidarda olmayan yani hükümeti kurmayan "muhalefet partileri", hükümetin yaptığı faaliyetleri mercek altına alarak eleştirir; hükümetin göremediği eksiklikleri göstererek iktidarı denetler ve daha iyi yönetime teşvik eder. **Buna göre, Türkiye Cumhuriyeti'nin siyasi tarihinde kurulan;** I. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası II. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti III. Serbest Cumhuriyet Fırkası **örgütlenmelerinden hangileri mecliste "muhalefet partisi" olarak denetim işlevi görmüştür?**
SORU 10 / 10Mustafa Kemal Atatürk'e karşı planlanan İzmir Suikastı, görünüşte yalnızca bir kişinin hayatına son vermeyi amaçlayan bir terör eylemi gibi dursa da, arka planda asıl hedef Atatürk'ün kurduğu genç cumhuriyet, laik devlet düzeni ve inkılaplardı. Suikast planının ortaya çıkarılmasının ardından Anadolu'nun dört bir yanında halk; köylerden şehirlere kadar yürüyüşler ve mitingler düzenleyerek bu alçak girişimi lanetlemiştir. **Halkın yurdun her yerinde mitingler düzenleyerek suikastı protesto etmesi, sosyolojik açıdan aşağıdakilerden hangisinin en açık göstergesidir?**

Boş bıraktığın sorular olabilir. Çözümlere birlikte bakalım.

Testi üye olmadan çözebilirsin. Sonuçlarını saklamak için ücretsiz hesap oluştur.