Benim Zamanım: Okçuluk - Dinleme/İzleme Becerileri ve Çoklu Ortam Araçları
- Sınıf Türkçe kitabımızın 6. temasında yer alan "Benim Zamanım - Okçuluk" adlı izleme metnimiz, hem boş zamanlarımızı verimli değerlendirmenin önemine odaklanıyor hem de ata sporumuz olan okçuluğu yakından tanımamızı sağlıyor. Bir metni okumak ile bir videoyu/belgeseli izlemek farklı beceriler gerektirir. Bu konuda izleme stratejilerini, çoklu ortam ögelerinin metin yapısına etkisini ve önemli bilgileri ayırt etme becerisini geliştireceğiz.
1. Hobi Edinmek ve Sporun Yaşamımızdaki Yeri
Her insanın okul veya iş dışındaki boş zamanlarında ilgilendiği, severek yaptığı ve ruhunu dinlendiren etkinliklere hobi denir. Hobilerimiz kitap okumak, pul biriktirmek, müzik aleti çalmak olabileceği gibi okçuluk, yüzme veya basketbol gibi spor dalları da olabilir.
Farklı ilgi alanlarına sahip olmak insan yaşamını birçok yönden zenginleştirir: - Bedensel Sağlık: Düzenli yapılan spor (okçuluk dahil) kas ve kemik yapımızı güçlendirir. - Zihinsel Odaklanma: Okçuluk gibi hedef sporları, dikkatimizi tek bir noktaya toplamamızı sağlayarak odaklanma becerimizi (konsantrasyonumuzu) inanılmaz ölçüde artırır. - Stres Yönetimi: Sevdiğimiz bir işle uğraşmak, günün yorgunluğunu ve stresini atmamıza yardımcı olur.
2. Okçuluk Sporu ve İlgili Kelimeler
İzleme metnimiz olan okçulukta geçen özel kelimelerin (terimlerin) anlamlarını ve çağrıştırdıklarını bilmek metni daha iyi anlamamızı sağlar. - Ok: Yayla fırlatılan, ucunda sivri bir demir, arkasında tüyler bulunan ince uzun çubuk. (Çağrışım: Hedef, sürat, savaşçı) - Yay: Oku fırlatmaya yarayan, iki ucu arasına kiriş (ip) gerilmiş esnek araç. (Çağrışım: Gerginlik, esneklik, güç) - Hedef: Okun isabet etmesi istenen, üzerinde puan çemberleri bulunan tahta veya pano. (Çağrışım: Başarı, amaç, merkez) - Sadak: Okların içine konulduğu ve sırta veya bele takılan torba (ok kılıfı). (Çağrışım: Geleneksel kıyafet, Türk tarihi)
3. Çoklu Ortam (Multimedya) Ögeleri Nelerdir?
Çoklu ortam, bilgiyi aktarmak için metin, ses, resim, animasyon ve videonun birlikte kullanılmasıdır. "Benim Zamanım - Okçuluk" videosu bir çoklu ortam aracıdır.
Çoklu ortamın metin yapısına ve öğrenmeye etkisi nedir? - Sadece yazıyla anlatıldığında gözümüzde canlandırmakta zorlanacağımız bir hareketi (örneğin yayı nasıl germemiz gerektiğini) video sayesinde saniyeler içinde anlarız. - Fon müziği, anlatılan konunun duygusunu (heyecan, odaklanma, ciddiyet) izleyiciye doğrudan geçirir. - Görüntü ve sesin birleşmesi, bilginin akılda daha kalıcı olmasını sağlar.
4. Önemli ve Önemsiz Bilgiyi Ayırt Etme
Bir metni okurken veya videoyu izlerken her cümle aynı önemde değildir. Konunun özünü kavramamızı sağlayan, ana düşünceyi destekleyen bilgilere önemli bilgi; sadece örneklendirme yapan, konuyu süsleyen veya ana mesajı doğrudan etkilemeyen ayrıntılara önemsiz (tali) bilgi denir.
Örnek İnceleme: - Önemli Bilgi: "Okçuluk, kişinin dikkat ve odaklanma becerisini geliştiren bir spordur ve yayı germek için doğru duruş pozisyonu çok önemlidir." (Bu cümle okçuluğun temelini ve faydasını açıklar.) - Önemsiz Bilgi: "Okçuluk yarışmasına katılan sporcunun forması kırmızı ve beyaz renklerdeydi." (Sporcunun formasının rengi, okçuluğun nasıl bir spor olduğunu anlamamız için şart olmayan bir detaydır.)
Önemli bilgileri belirlemek için ipucu: İzlerken "Bu bilgiyi çıkarırsam konunun anlaşılması zorlaşır mı?" diye düşünün. Eğer zorlaşıyorsa, o bilgi önemlidir.
5. Etkili Tartışma ve Konuşma Kuralları
İzlediğimiz konu hakkında arkadaşlarımızla konuşurken veya tartışırken uymamız gereken kurallar (yönergeler) vardır. Sporun insan sağlığı üzerindeki etkilerini tartışırken şu kurallara dikkat etmeliyiz: 1. Düşünceleri Nedenleriyle Açıklama: "Bence spor faydalıdır." demek yerine, "Bence spor faydalıdır çünkü kalp sağlığımızı korur ve vücudumuzu zinde tutar." demeliyiz. 2. Başkalarının Sözünü Kesmemek: Karşımızdaki kişi konuşmasını bitirene kadar beklemeli, onu saygıyla dinlemeliyiz. 3. Beden Dilini Doğru Kullanmak: Konuşurken ellerimizi cebimizde tutmamalı, dinleyicilerle (arkadaşlarımızla) göz teması kurmalıyız. 4. Konunun Dışına Çıkmamak: Sporun faydaları tartışılırken konuyu en sevdiğimiz bilgisayar oyununa getirmemeliyiz.
Okçuluk sporu üzerinden öğrendiğimiz bu kurallar, hayatımız boyunca yapacağımız tüm hazırlıklı veya hazırlıksız konuşmalarda kendimizi doğru ifade etmemizi sağlayacaktır.