Tasarlanan Bir Ürünün Yatırım ve Pazarlama Süreci
Gündelik yaşamda etrafımızda gördüğümüz pek çok ürün (gıda, teknolojik alet, kıyafet vb.) evimize ulaşmadan önce uzun bir süreçten geçer. Doğadaki ham maddeler, fabrikalarda işlenerek kullanılabilir eşyalara dönüştürülür (Üretim), ardından tır, uçak, gemi gibi araçlarla mağazalara ve satış noktalarına iletilir (Dağıtım). Son olarak, bu ürünlerin bizler tarafından satın alınıp kullanılmasına ise Tüketim denir. Ancak bir fikrin veya tasarlanan yepyeni bir ürünün başarılı bir şekilde üretilip insanlara ulaşması için iyi düşünülmüş bir yatırım ve pazarlama sürecine ihtiyaç vardır.
1. Yatırım ve Pazarlama Nedir?
Tasarlanan veya geliştirilen bir ürünün ülke ekonomisine kazandırılması için ciddi bir bütçe ve hazırlık gereklidir. - Yatırım: Parayı, gelecekte kâr ve gelir elde etmek amacıyla taşınır veya taşınmaz bir mala, bir iş fikrine veya bir fabrikaya yatırmaktır. Bir işe yatırım yapabilmek için elde bulundurulması gereken anaparaya (nakit para, bina, makine teçhizatı vb.) ise sermaye denir. - Pazarlama: Üretilen ürün ve hizmetlerin hedef kitleye (müşterilere) uygun şekilde tanıtılması, ilgi çekici reklamlarının yapılması, onlara sunulması ve nihayetinde satışının gerçekleştirilmesi sürecidir.
Yatırım süreci tamamen "gelecekte gelir sağlamak ve üretmek" amacı taşırken; pazarlama süreci, hedef kitlenin yani "müşterilerin ilgisini çekerek ürünü cazip kılıp satmayı" hedefler.
2. Ürün Tasarlama Süreci
Çevremizdeki mevcut doğal kaynaklardan yararlanarak yeni bir ürün geliştirmek veya insanların yaşadığı bir probleme çare bulmak için bir "tasarım süreci" başlatılır. Ürün tasarlama süreci 5 temel aşamadan oluşur:
- Tasarlanacak Ürünün Belirlenmesi (Fikir Aşaması): İlk adımda toplumun veya çevredeki insanların ihtiyaçları, problemleri göz önünde bulundurularak yeni bir fikir ortaya atılır. Mevcut bir ürünü geliştirmek de bir fikirdir.
- Araştırma: Hangi ürünün nasıl üretileceği, ham maddesinin nereden bulunacağı, bu ürünün ekonomik ve çevresel etkilerinin (çevre kirliliğine yol açıp açmadığı vb.) neler olacağı araştırılır.
- Hazırlama (Planlama): Fikir netleştikten sonra çalışma planı hazırlanır. Hangi malzemelerin kullanılacağı tespit edilir ve eldeki sermayeye göre bütçe planlaması yapılır.
- Uygulama: Teorik olan fikirler pratiğe dönüştürülür. Ürünün maketi (3 boyutlu modeli) veya çizimleri oluşturulur. Grupla çalışılıyorsa takım üyeleri arasında görev bölümü yapılır.
- Değerlendirme: Üretilen ilk taslak veya maket incelenir. Boyutu, malzeme dayanıklılığı, eksik veya hatalı yönleri saptanıp gerekli düzeltmeler yapılarak ürüne son şekli verilir.
3. AR-GE ve İnovasyon Süreci
Rekabetin çok yoğun olduğu dünyada ürünlerin başarılı olabilmesi için sürekli geliştirilmeleri şarttır.
AR-GE (Araştırma ve Geliştirme)
Tasarlanan veya üretilmek istenen bir ürünün piyasaya ve müşterilere sunulmadan önce her yönüyle detaylı bir şekilde bilimsel yöntemlerle incelenmesi, eksiklerinin test edilip geliştirilmesi çalışmalarının tümüne AR-GE denir. Örneğin, yeni üretilen bir telefonun dayanıklılık (düşme) testlerinin yapılması bir AR-GE çalışmasıdır.
İnovasyon (Yenileşim)
Değişen çağın koşullarına, teknolojinin getirdiği yeniliklere uyum sağlamak için var olan bir ürünü geliştirmek, ona yeni özellikler katmak veya farklı bir amaca hizmet etmesini sağlayacak tamamen yeni bir özellik ortaya koymaya "inovasyon" denir. Örneğin; Eskiden odaları kaplayan devasa bilgisayarların, günümüzde cebe sığan akıllı telefonlara dönüşmesi veya kablolu kulaklıklardan kablosuz (Bluetooth) kulaklıklara geçilmesi birer inovasyondur. İnovasyon sayesinde verimlilik artar, üretim maliyetleri düşer ve müşteri memnuniyeti yükselir.
İnovasyon Aşamaları: 1. Fikirler: İhtiyaçlar doğrultusunda yeni inovasyon fikrinin bulunması. 2. Çözümün Belirlenmesi: Ortaya çıkan fikirler içinden insan ihtiyacına en uygun olanın (AR-GE sonuçlarına göre) seçilmesi. 3. Geliştirme ve Uygulama: Tasarlanan yenilikçi fikrin çizilip maketinin yapılarak son şeklinin verilmesi. 4. Ticarileştirme: Ürünün müşteriler tarafından fark edilmesi ve tanıtım (pazarlama) faaliyetlerinin yapılması. 5. Değerlendirme: Piyasaya çıkan ürünün başarılı ve başarısız yönlerinin gözden geçirilmesi.
4. Örnek Bir Proje Çözümlemesi
Bölgemizdeki doğal kaynakları (örneğin keçeciliğin yaygın olduğu bir yerde kırkılan koyun yünlerini) kullanarak, geri dönüşüm mantığıyla "Keçeden telefon kılıfı veya gözlük kılıfı" yapmak istiyoruz diyelim.
Bu projeyi hayata geçirmeden önce ekibimizle iyi bir işbölümü (Bütçe sorumlusu, Malzeme yöneticisi, İnsan kaynağı uzmanı vb.) yapmalıyız. Ayrıca yatırım ve pazarlamanın başarılı olup olmayacağını öngörebilmek için projenin SWOT (GZFT) Analizini (Güçlü Yönler, Zayıf Yönler, Fırsatlar, Tehditler) yapmalıyız:
- Güçlü Yönlerimiz: Ham maddenin yöremizde kolayca ve ucuza bulunması, ürünün tamamen el emeği olması.
- Zayıf Yönlerimiz: Yatırım ve pazarlama konusunda henüz tecrübesiz olmamız.
- Fırsatlar: Günümüzde çevre dostu ve el emeği (otantik) ürünlerin tüketiciler tarafından daha çok tercih edilmesi.
- Tehditler: Fabrika üretimi ucuz kılıfların rekabet gücünün çok yüksek olması ve bazı müşterilerin keçeyi tercih etmeme ihtimali.
Pazarlama Stratejisi: Projemizi yatırımcıya veya müşteriye sunarken en önemli kuralımız "dürüstlük ve güvenilirlik" olmalıdır. Tüketiciyi yanıltıcı reklam yapmamalı, ürünün çevre dostu özelliğini vurgulamalıyız. Ürün pazarlamasında güven kazanmak, kalıcı bir marka yaratmanın en temel adımıdır. Görüldüğü üzere, sadece bir fikir bulmak yeterli değildir. O fikrin ekonomik bir değere dönüşmesi için titiz bir AR-GE süreci, inovasyon adımları ve doğru yönetilen bir bütçe (sermaye) gereklidir.