Kültürel Zenginliklerin Birlikte Yaşamaya Katkısı

Giriş ve Öğrenilecekler

Çevremize dikkatlice baktığımızda insanların sadece fiziksel özellikleriyle değil, yaşam tarzlarıyla, giydikleri kıyafetlerle, yedikleri yemeklerle, dinledikleri müziklerle ve hatta birbirleriyle selamlaşma biçimleriyle farklılıklar gösterdiğini fark ederiz. İşte bir toplumun tarih boyunca ürettiği, nesilden nesile aktardığı maddi ve manevi değerlerin tümüne kültür diyoruz. Kültür, toplumları bir arada tutan en güçlü yapıştırıcıdır.

Bu bölümde aşağıdaki konuları keşfedeceğiz: - Kültür kavramı neleri kapsar? - Türk kültürüne ait başlıca unsurlar (sanat, yemek, oyun vb.) nelerdir? - Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) ile olan tarihi ve kültürel bağlarımız nelerdir? - Farklı ülkelerin kültürleri ve aramızdaki benzerlikler ile farklılıklar nelerdir? - Farklı kültürlere saygı duymak, birlikte yaşama kültürüne nasıl katkı sağlar?

Kültürümüzün Zengin Öğeleri

Kültür, çok geniş bir kavramdır. Sadece müzelerdeki eski eserler değil, günlük yaşantımızda farkında bile olmadan yaptığımız birçok eylem kültürümüzün bir parçasıdır. Türk kültürü, binlerce yıllık bir tarihin birikimiyle şekillenmiş, çok zengin öğelere sahiptir.

1. Geleneksel El Sanatları ve Mimari

Kültürümüz, el emeği göz nuru sanatlarla doludur. Suyun üzerine renklerle desen çizilip kağıda aktarılmasına dayanan ebru sanatı, sadece bize özgü, tüm dünyada hayranlık uyandıran bir sanattır. Geleneksel Türk evlerinde sokağa doğru uzanan pencereli oda bölümlerine cumba denir. Bu mimari yapı, komşuluk ilişkilerinin yaşanmasına da ortam hazırlamıştır.

2. Yemek Kültürümüz (Mutfağımız)

Türk mutfağı, dünyanın en zengin mutfaklarından biridir. Kayseri mantısı, Adana kebabı, Gaziantep baklavası veya Konya'nın etli ekmeği kültürel değerlerimizdendir. Sadece yemek değil, ramazan ayında aşure kaynatıp komşulara dağıtmak veya misafire Türk kahvesi ikram etmek (yanında su ile) bizim misafirperverlik ve yardımlaşma kültürümüzün vazgeçilmez bir parçasıdır.

3. Giyim-Kuşam ve Halk Oyunları

Yöresel kıyafetler kültürümüzün renkli aynalarıdır. Örneğin, Ege Bölgesi'nde efe ve zeybeklerin gömlek üzerine giydikleri işlemeli giysiye cepken adı verilir. Giyim tarzımız halk oyunlarımızla da bütünleşmiştir; Ege'de Zeybek, Karadeniz'de Horon, Doğu Anadolu'da Halay kültürümüzün canlı birer örneğidir.

4. Geleneksel Çocuk Oyunları ve Bayramlar

Geçmişten günümüze nesilden nesile aktarılan oyunlarımız vardır. Üçtaş, beştaş, istop, körebe, çelik çomak gibi oyunların yanı sıra, 48 taşla oynanan zeka ve strateji oyunu Mangala, Türk kültüründe çok önemli bir yere sahiptir. Ayrıca kutladığımız bayramlar da bizi birleştirir. Mustafa Kemal Atatürk'ün çocuklara armağan ettiği "23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı", tüm dünya çocuklarıyla paylaştığımız çok özel bir bayramdır.

KKTC ile Ortak Kültürel Bağlarımız

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC), Türk dünyasının ayrılmaz bir parçasıdır. 1571 yılında Osmanlı Devleti tarafından fethedilmesiyle birlikte Anadolu'dan adaya göç eden Türkler, kültürlerini, inançlarını ve yaşam tarzlarını da beraberinde götürmüşlerdir. Bu nedenle Türkiye ve KKTC arasında büyük bir kültürel benzerlik bulunur.

• Yemekler: KKTC mutfağında sıkça tüketilen tarhana çorbası, humus, ızgara hellim peyniri, kabak çiçeği dolması tıpkı Anadolu'daki gibidir. Türk kahvesi KKTC'de de misafirliğin olmazsa olmazıdır.
• Giyim ve El Sanatları: KKTC'de de "cepken" giyilir. Ahşap baskı, ebru ve el dokuması kilimler ortaktır. Ayrıca beli sarmak için kullanılan ve kök boyalarla boyanmış "Tarabulus kuşağı" (Trablusgarp'tan gelir) her iki coğrafyada da halk oyunlarında kullanılır.
• Oyunlar ve Müzik: Ege'de oynanan Zeybek oyunu, KKTC'de de keyifle oynanır. Düğünlerde darbuka, zurna ve ud çalınması iki toplumun ortak neşesidir.

Farklı Kültürleri Tanımak

Dünya üzerinde birbirinden farklı pek çok ülke ve millet vardır. Her birinin kendine has bir kültürü bulunur. Başka kültürleri tanımak, dünyayı daha iyi anlamamızı sağlar.

Bazı Dünya Kültürlerinden Örnekler: - Bulgaristan: Mart ayında beyaz ve kırmızı iplerden "marteniçka" adı verilen bileklikler takarlar. - Türkmenistan: Erkeklerin koyun postundan yaptıkları "telpek" adlı başlıkları vardır. En önemli el sanatı Türkmen halısıdır ve özel bir Halı Bayramları bulunur. Plov (Türkmen pilavı) çok meşhurdur. - Rusya: Kadınların giydiği kalın askılı uzun elbiseye "sarafan" denir. Baharın gelişini "Maslenitsa" bayramı ile kutlarlar (Bu bayram Türk kültüründeki bahar bayramı olan Nevruz'a çok benzer!).

Farklı Kültürlere Saygı ve Birlikte Yaşamak

Bazen okulumuza başka bir ülkeden öğrenci gelebilir veya ülkemize sığınmak zorunda kalmış insanlarla aynı mahallede yaşayabiliriz. Dilleri, giyimleri, yemekleri bizden farklı diye onlara önyargıyla yaklaşmak yanlış bir düşüncedir.

Kültürel farklılıklar ayrışma sebebi değil, dünyanın bir zenginliğidir. Aşure tatlısını düşünelim: İçinde nohut, fasulye, incir, fındık, üzüm gibi birbirinden tamamen farklı malzemeler vardır. Bu farklı malzemeler aynı kazanda kaynadığında birbirlerinin tadını bozmazlar; aksine birleşerek ortaya muhteşem lezzette, yepyeni bir tatlı (aşure) çıkarırlar. İşte toplum da böyledir! Farklı kültürlerin bir arada barış ve hoşgörü içinde yaşaması, toplumu daha renkli, hoşgörülü ve zengin kılar.

Ülkemize eğitim için (örneğin Ganalı Yahaya'nın Rize'ye gelip horon öğrenmesi gibi) veya turizm, göç gibi sebeplerle gelen misafirlere, Türk misafirperverliğini göstererek sevgi ve saygıyla yaklaşmalıyız. Önyargıları yıktığımızda, farklılıklardan korkmadığımızda, tıpkı Almanya'da dönerin en popüler yiyecek haline gelmesi gibi, kültürlerin birbirini ne kadar olumlu etkilediğini görebiliriz. Kültürlere saygı duymak, dostluğu ve barışı beraberinde getirir.