11. Sınıf / Kimya

Çeşitlilik

Önce konuyu keşfet, ardından öğrendiklerini sorularla pekiştir.

Konu anlatımları

21 konu

Tersinir Tepkimelerin Özellikleri

Tersinir/tersinmez tepkime tanımları (çift/tek yönlü ok), tersinirliğin kanıtları (renk/sıcaklık/basınç-hacim/iletkenlik/kütle değişimi) ve gazlı içeceklerdeki CO2-H2CO3 dengesi örneği.

Denge Kavramı: Fiziksel ve Kimyasal Denge

Haber-Bosch süreci örneğiyle denge kavramı, dengenin kapalı sistemde kurulması, su-buhar dengesi örneği, fiziksel/kimyasal denge tanımları ve homojen/heterojen denge tepkimeleri.

Dengeye Gelme Sürecinde İleri ve Geri Tepkime Hızları

SO2+NO2⇌SO3+NO tepkimesinde ileri/geri tepkime hızlarının zamanla değişimi, CaCO3(k)⇌CaO(k)+CO2(g) örneğinde katı tepkenin derişim etkisi ve tersinir tepkimelerde dengenin genel özellikleri.

Denge Sabiti İfadesinin Yazılması

Denge sabiti (Kc) kavramı ve ozon-oksijen örneği; ri=ki[A]^a[B]^b ve rg=kg[C]^c[D]^d hız denklemlerinden Kc=ki/kg=[C]^c[D]^d/[A]^a[B]^b türetilmesi; yazım kuralları (gaz/çözelti yazılır, katı/sıvı yazılmaz) ve 2NO+2H2⇌N2+2H2O örneğinde Kc=800 hesaplaması.

Tepkime Oranı

Zeytinyağı asitliği örneğiyle tepkime oranı (Qc) kavramı; Qc ve Kc karşılaştırması (Qc>Kc→tepkenler, Qc=Kc→dengede, Qc<Kc→ürünler) ve ri-rg ilişkisi; A+2B⇌C ve 2NO+O2⇌2NO2 (Kc=1, Qc=0,5) hesaplama örnekleri.

Le Chatelier İlkesi ve Derişimin Dengeye Etkisi

Le Chatelier ilkesinin tanımı (Henri Le Chatelier), dengeye etki eden faktörlere giriş ve derişimin dengeye etkisi: madde eklendiğinde/çıkarıldığında sistemin tepkisi, N2+3H2⇌2NH3 örneği, Kc'nin derişim değişiminden etkilenmemesi.

Hacim ve Basıncın Dengeye Etkisi

Hacim artışı/azalışının gaz katsayısı fazla/az olan tarafa etkisi, basınç artışı/azalışının dengeye etkisi, eşit katsayılı ve heterojen denge örnekleri; N2+3H2⇌2NH3 örneğiyle Kc'nin değişmemesi.

Sıcaklık ve Katalizörün Dengeye Etkisi

Sıcaklığın endotermik/ekzotermik dengelere etkisi ve Kc üzerindeki etkisi (tek Kc'yi değiştiren faktör); katalizörün ileri/geri hızı eşit oranda artırarak yalnızca dengeye ulaşma süresini kısaltması; beş faktörün Kc üzerindeki etkisinin karşılaştırılması.

Saf Suyun Otoiyonizasyonu

Saf suyun kendi kendine iyonlaşması (2H2O+ısı⇌H3O++OH-), iletkenlik/pH kanıtları, pH=-log[H3O+] ve pOH=-log[OH-] bağıntıları, Ksu=[H3O+][OH-] denge sabiti (25°C'ta 1×10⁻¹⁴) ve sıcaklıkla değişimi.

Arrhenius ve Brønsted-Lowry Asit-Baz Teorileri

Arrhenius teorisi (suda H+/OH- veren madde) ve sınırlılıkları; Brønsted-Lowry teorisi (proton veren/alan madde) ve eşlenik asit-baz çiftleri (HA/A-, H2O/H3O+); monofonksiyonel/polifonksiyonel asit-baz tanımları; okyanus asitleşmesi örneği.

Ametal Oksitlerin Asidik Özelliği

Oksijence zengin ametal oksitlerin (SO2, N2O5, CO2) su ile asit oluşturması ve endüstriyel/biyolojik önemi (H2SO4, HNO3, H2CO3); oksijence fakir oksitlerin (CO, NO, N2O) nötr olması; H2SO3/H2CO3'ün kademeli iyonlaşması.

İyonlaşma Yüzdesi, Kuvvetli ve Zayıf Asit-Bazlar

İyonlaşma yüzdesi formülü ([H3O+]/[HA]×100), kuvvetli asit-baz tanımı (tek yönlü, %100 iyonlaşma, HCl/NaOH) ve zayıf asit-baz tanımı (çift yönlü, kısmi iyonlaşma, HCN/NH3); örnek iyonlaşma yüzdeleri karşılaştırması.

Kuvvetli Asit ve Bazlarda pH Hesaplamaları

Kuvvetli asit/bazlarda denge bağıntısı yazılmaması (tek yönlü iyonlaşma), pH=-log[H3O+]/pOH=-log[OH-]/pH+pOH=14 bağıntıları, Ca derişimli asit için pH=-logCa hesaplaması; HCl/NaOH/Na2CO3 uygulama örnekleri.

Zayıf Asit ve Bazlarda pH Hesaplamaları

Zayıf asit/bazlarda Ka/Kb denge bağıntısı ile pH hesaplama adımları (ICE tablosu, x=√(Ca·Ka) yaklaşımı); HCN (pH=5) ve NH3 (pH=11) worked example'ları; CH3COOH/HF/C2H5NH2 uygulama örnekleri.

Nötralleşme Tepkimeleri ve pH Hesaplamaları

Nötralleşme tanımı (Asit+Baz→Tuz+Su+Isı, H++OH-→H2O net iyon denklemi), nH+=zAsit·MAsit·VAsit/nOH-=zBaz·MBaz·VBaz mol hesaplama, tam nötralleşme (pH=7) ve kısmi nötralleşme ([H+]/[OH-] ve pH hesaplaması) örneği (Ba(OH)2+HBr, pH=1).

Nötralleşmenin Gözlemlenmesi: İndikatör, pH ve İletkenlik Ölçümü

İndikatörlerle (fenolftalein, bromtimol mavisi vb.) nötralleşme gözlemi, pH ölçümü (pH=7 tam nötralleşme), iletkenlik ölçümü (minimum iletkenlik noktası) ve HCl+NaOH titrasyonunda iletkenlik grafiğinin yorumlanması.

Kuvvetli Asit-Kuvvetli Baz Titrasyonları

Titrasyon tanımı, eş değerlik noktası (pH=7, teorik/gözlemlenemez) ve dönüm noktası (indikatörle gözlemlenebilir) ayrımı, titrasyon eğrisi (pH'ın eş değerlik noktası yakınında hızlı değişimi), VA·MA=VB·MB formülüyle derişim hesaplama örneği.

Asidik ve Bazik Ürünlerin Seçiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Homeostazi kavramı; mide (pH 1,5-3,5, antiasit/proton inhibitörü), ağız-diş (diş macunu pH 8-9) ve cilt (pH 4,5-5,5, sabunların etkisi) sağlığında asidik/bazik ürün seçiminin pH dengesi açısından önemi.

Çözünürlük Dengesi ve Çözünürlük Çarpımı (Kçç)

Çözünürlük dengesi tanımı (AgCl(k)⇌Ag++Cl-, çözünme hızı=çökelme hızı), Kçç bağıntısının yazılması (XaYb(k)⇌aXb++bYa-, Kçç=[Xb+]a[Ya-]b), molar çözünürlük (s) kavramı ve tuz formülüne göre Kçç-s ilişkisi (XY:s², XY2:4s³, XY3:27s⁴).

Molar Çözünürlük Hesaplamaları

Kçç'den molar çözünürlük (s) hesaplama (CaF2 örneği, s=1×10⁻⁴ mol/L), farklı formül tipindeki eşit çözünürlüklü tuzların (CuBr/Ag2CrO4/Li3PO4) farklı Kçç değerleri, MgF2 örneğinde çözünmeyen katı kütlesi hesaplaması (0,938 g).

Çözünürlüğe Etki Eden Faktörler: Sıcaklık ve Ortak İyon

Le Chatelier ilkesiyle sıcaklığın çözünürlüğe etkisi (BaSO4 endotermik→artar, Li2CO3 ekzotermik→azalır); ortak iyon etkisi (AgCl+NaCl örneğinde çözünürlük azalır ama Kçç değişmez); böbrek taşı (CaC2O4) örneği.

BİLGİNİ PEKİŞTİR