10. Sınıf / Fizik

Dalgalar

Önce konuyu keşfet, ardından öğrendiklerini sorularla pekiştir.

Konu anlatımları

9 konu

Periyodik Hareketler

Periyodik hareket tanımı, Galileo'nun sarkaç keşfi, basit sarkaç (ip uzunluğu ve g'ye bağlı, kütleden bağımsız), yay sarkacı (kütle ve yay sabitine bağlı, g'den bağımsız) ve doğal titreşim frekansı.

Dalgaların Temel Kavramları

Titreşim, dalga ve periyodik dalga tanımları, dalga tepesi/çukuru/boyu (λ), periyot (T) ve frekans (f, Hz, Heinrich Hertz) ilişkisi (T=1/f), dalga sürati (c=λ·f), uzanım ve genlik kavramları.

Dalgaların Sınıflandırılması

Dalgaların taşıdığı enerjiye göre sınıflandırılması (mekanik/elektromanyetik) ve titreşim doğrultusuna göre sınıflandırılması (enine/boyuna/hem enine hem boyuna), X ışını örneği.

Elektromanyetik Dalga Spektrumu ve Kullanım Alanları

Elektromanyetik spektrumun yedi bölgesi (radyo, mikrodalga, kızılötesi, görünür bölge, morötesi, X ışını, gama ışını), her birinin özellikleri ve günlük hayat/teknoloji/tıp kullanım alanları.

Dalgaların Yayılma Süratini Etkileyen Etmenler

Farabi'nin sesin yayılması üzerine çalışmaları, mekanik dalgalarda ortamın yoğunluk/esneklik/sıcaklık etkisi (ses: katı>sıvı>gaz, su: derinlik arttıkça hız artar, deprem: sert zemin daha hızlı), elektromanyetik dalgalarda yoğunluk arttıkça hızın azalması.

Su Dalgalarında Yansıma

Doğrusal su dalgaları, yansıma tanımı (frekans/sürat/dalga boyu sabit, yön değişir), yansıma yasaları (i=r), gelme/yansıma açısı örnekleri ve ses dalgalarında yansıma (yankı, Mimar Sinan, Selimiye Camisi).

Su Dalgalarında Kırılma

Kırılma tanımı (dalga boyu ve yön değişir, frekans sabit), derin↔sığ ortam geçişinde sürat/dalga boyu/normale yaklaşma-uzaklaşma ilişkisi, kırılma yasaları ve dalga leğeni deseni gözlemi.

Rezonans ve Depremle İlgili Kavramlar

Rezonans tanımı ve türleri (mekanik, akustik, elektriksel, nükleer, optik), deprem kavramları (odak noktası, merkez üssü, fay hattı), Mercalli şiddet ölçeği, Richter büyüklük ölçeği, rezonans-deprem ilişkisi ve 1985 Mexico City depremi örneği.

Sismograf ve Sismik İzolatörler

Sismoloji, sismograf/sismogram, Kandilli Rasathanesi ve AFAD, sismik izolatörlerin yapısı (kauçuk+metal plaka) ve işlevi, göreli yer değiştirme ve elektriksel/sismik izolatör karşılaştırması.

BİLGİNİ PEKİŞTİR